palette
بازنگری در باب ارتباط معرفت پيشيني و ضرورت

چکیده

معرفت پيشيني داراي تعاريف زيادي در فلسفة غرب دارد که رايج‌ترين آنها، استقلال توجيه گزاره از تجربة حسّي است. تجربه در تعريف فوق، بايد به معناي تجربة حسّي ظاهری، تعبير شود؛ چرا که در غير اين‌صورت، اين تقسيم، از بين مي‌رود و مصداقي براي گزارة پيشيني باقي نمي‌ماند. ضرورت در محلّ بحث اين مقاله، به معناي وجوب است که يکي از مواد ثلاث مطرح در علم منطق است. به نظر مي‌رسد تفکيک پلنتينجا ميان ضرورت عيني و قضيّه‌اي، هر چند به لحاظ مفهومي، قابل قبول است، ليکن به لحاظ مصداقي ثمره‌اي ندارد. نويسنده معتقد است که ميان معرفت پيشيني و ضرورت، رابطة ملازمه برقرار است؛ يعني هر معرفت پيشيني، لزوماً ضروري نيز است؛ ليکن اين سخن که معرفت پسيني نمي‌تواند حاوي ضرورت باشد ضرورت به معناي مادّه، نه به معناي جهت و ضرورت منحصر در معرفت پيشيني است، محل اشکال است، هر چند ضرورت به معناي جهت، تلازم با پيشيني بودن معرفت دارد.

واژگان کلیدی
معرفت پيشيني، ضرورت، تجربه، ضرورت عيني و قضيه‌اي.

منابع و مآخذ مقاله

استيوپ، ميتاس، 1383، معرفت پيشيني، ترجمة پرويز فطورچي، مجلة ذهن، ، شمارة 20، صص 55 - 84

حلّي، حسن بن يوسف بن علي بن مطهّر ابومنصور ، 1381، الجوهر النضيد، قم، انتشارات بيدار.

سعيدی مهر، محمّد، 1383، جهت جمله‌ای و جهت شيء، مجلّة پژوهشنامة فلسفة دين، صص 125-148، بهار و تابستان.

سليماني اميری، عسکری، 1378، سرشت کلّيّت و ضرورت، پژوهشی در فلسفة منطق، قم، انتشارات دفتر تبليغات اسلامي.

طاهری خرّم آبادي، 1390، سيّد علی، معرفت پيشين، چاپ اوّل، قم ، انتشارات مؤسّسة آموزشی و پژوهشی امام خميني ره.

طباطبائی، سيّد محمد حسين، 1416، نهايه الحكمه، چاپ سيزدهم، قم، موسسه نشر اسلامي (جامعه مدرسين حوزه علميه قم)،

جوادی، محسن و غفاری قره‌باغ، سيّد احمد، بررسی ارتباط ضرورت با گزارة پيشيني، مجلة پژوهشهاي فلسفی-کلامي، سال دوازدهم، شماره چهارم، 1390 ش.

كانت، ايمانوئل، سنجش خردناب، سنجش خردناب، ترجمة ميرشمس‌الدين اديب سلطاني، تهران، انتشارات اميركبير.

کريپکي، شاؤل، 1381، نام گذاري و ضرورت، ترجمه کاوه لاجوردي، تهران، انتشارات هرمس.

لاريجانی، صادق، 1375، فلسفه تحليلی 3؛ دلالت و ضرورت، قم، نشر مرصاد.

مصباح يزدي، محمد تقي، 1384، شرح برهان شفا، قم، مركز انتشارات موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني.

موزر، پال، 1383، معرفت پيشيني، ترجمه رحمت ا ... رضايي، مجله ذهن، شماره 20، ، صص 111-120.

مينار، لئون، 1370، شناسايي و هستي، ترجمة علي‌مراد داودي، چاپ سوم، تهران، انتشارات دهخدا.

يوينگ، آلفرد، سيرينگ، 1378، پرسش‌هاي بنيادين فلسفه، ترجمة محمود يوسف ثاني، تهران، انتشارات حكمت.

Ayer, A.J. 1956, The problem Of Knowledge.University of London.

Boghossian, Paul and Peacocke, Christopher, (2000) New Essays on the a priori, Oxford.

Bonjour, Laurence., 1985, The Structure of Empirical Knowledge, Cambridge, Mass: Harvard University Press,.

Casullo, Albert, 2003, A Priori Justification, Oxford: Oxford University Press,

Casullo, Albert., 1987, Kripke on the a Priori and the Necessary, in: a Priori Knowledge, ed. Paul. K. Moser, Oxford University Press, New York.

Chisholm, Roderick, M., 1989, Theory of Knowledge. 3rd ed. Englewood Cliffs: N. J. Pretice Hall.

Craing, Edward, 1998, Routledge Encyclopedia of Philosophy, London: Routledge.

Dancy, J., 1986, an Introduction to Contemporary Epistemology, New york, basil Blackwell Inc.

Hamlyne . d . w . 1967, A Priori , in Encyclopedia of Philosophy , vol 1 and 2 ed. Paul Edwards , New York , Macmillan Pablishing co .

Kitcher, 1983, the Nature of Mathematical Knowledge, New York: Oxford University Press,

Kripke, Saul Aaron, 1987, "A Prori Knowledge, Necessity, and Contingency", in A Priori Knowledge, ed. Paul Moser, New York, Oxford University Press,

Kripke, Saul Aaron, 1980, Naming and Necessity (Cambridge: Cambridge University Press,

Lewis, David., 2005, on the Plurality of Worlds, Malden, Blackwell.

Moser, Paul, K., 1987, a Priori Knowledge, Oxford: Oxford University Press.

Putnam, Hilary, 1983, "Analyticity and Apriority: Beyond Wittgenstein and Quine," in Realism and Reason: Philosophical Papers, Vol. 3 (Cambridge: Cambridge University Press,).

Plantinga, Alvin. 1974, The Nature of Necessity, Oxford, Clarendon Press.

Plantinga, Alvin. 1969, De re et de dicto, Nous 3:235-258.

Swinburne, R, G., 1987, Analycity, Necessity, and Apriority, in: a Priori Knowledge, Moser, Paul, K., Oxford: Oxford University Press.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.