palette
رابطه معرفت عقلی و قلبی در تصوف عقلانی غزالی

چکیده

بر اساس تحقیقات جدیدی که در غرب انجام شده فرضیه نوینی در مورد اندیشه غزالی شکل گرفته است که مدعی است بر خلاف تصور رایج، تفکر عقلانی از نظر غزالی مهمترین ابزار معرفت و رسیدن به غایی­ترین هدف انسان است. گرچه غزالی به عنوان منتقد فلاسفه شناخته می­شود ولی روش فکری وی همواره مشحون از استدلالات عقلی و فلسفی است و لذا از دید برخی از محققان، غزالی سهم مهمی در عقلی سازی فرهنگ جهان اسلام و  انتقال اندیشه­های ابن سینا به اخلاف خود داشته است و خودش نیز در نظریه پردازی­های دینی و عرفانی خود از مبانی سینوی بهره­های فراوان برده است. در این مقاله سعی شده است محورهای اصلی غزالی­شناسی جدید و همچنین مبانی تصوف عقلانی غزالی مورد تحلیل قرار بگیرد. همچنین نشان داده شده است که رسیدن به بالاترین مراتب معرفت که در اندیشه غزالی به قلب نسبت داده می­شود از نظر او تنها پس از طی مقدماتی ممکن می­شود که در حوزه معرفت عقلانی است.

واژگان کلیدی
تصوف عقلانی- عقل- غزالی- قلب- معرفت

منابع و مآخذ مقاله

فهرست منابع فارسی و عربی

- آبراهموف، بنیامین، عشق الهی در عرفان اسلامی (تعالیم غزالی و ابن دباغ). مترجم: حمیرا ارسنجانی. تهران: نگاه معاصر، 1388

- ابراهیمی دینانی، غلامحسین، منطق و معرفت در نظر غزالی، تهران: امیر کبیر، 1390.

- پورسینا، میترا (زهرا). "نظام بخشی به کاربردهای گوناگون عقل در نظر غزالی"، پژوهش‌های فلسفی و کلامی، شماره 41، 1388.

- غزالی، محمد. إحیاء علوم الدین. ربع اول، سوم و چهارم، بیروت: دارالکتب‌العلمیه، [بی تا].

------------ احياء علوم الدين، ربع سوم، بيروت: دارالفكر، دارالكتب العلميه، 1406ق. / 1986م.

----------- الاربعین فی اصول الدین، بیروت: دارالکتب‌العلمیه، [بی ‌تا].

----------- المنقذ من الضلال، بیروت: دارالاندلس، 1967.

-----------المنقذ من الضلال (ومعه کیمیاء السعاده والقواعدالمعشره والادب فی الدین)، بیروت: مؤسسه الکتب الثقافیه، 1408ق./1987م.

----------- تهافت الفلاسفه، تحقیق سلیمان دنیا، قاهره: دارالمعارف، چاپ ششم، 1972.

----------- كيمياي سعادت، ج2، چاپ نهم، به‌كوشش حسين خديو‌جم، تهران: شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1380.

----------- مشکاه الانوار، تحقیق عز الدین سیروان، بیروت: عالم الکتب، 1986.

----------- میزان العمل، تحقیق سلیمان دنیا، قاهره: دارالمعارف، [بی تا].

----------- معارج القدس فی مدارج معرفه النفس، بیروت: دارالآفاق الجدیده، چاپ دوم، 1975م.

- هجویری، علی ابن عثمان، کشف المحجوب، تصحیح محمود عابدی، تهران: سروش، 1389.

فهرست منابع انگلیسی

- Abrahamov, Binyamin, “Al-Ghazali’s Supreme Way to know God”; Studia Islamica; (1993); LXXVII; Paris: 141-168; 2003.

- ----------------------------, "Al-Ghazālī and the Rationalization of Sufism", in: Islam and Rationality, The Impact of al-Ghazālī. Papers Collected on His 900th Anniversary. Vol. I, Brill, 2015

- Griffel, Frank, Al-Ghazali's Philosophical Theology, London: Oxford University Press, 2009

- Ormsby Eric L., "The Taste of Truth: The Structure of Experience in Al-Ghazali's Al-Munqidh min Al-Dalal", Islamic Studies Presented to Charles J. Adams, New York: Brill, 1991

- Treiger, Alexander, Inspired Knowledge in Islamic Thought, Al-Ghazali’s Theory of Mystical Cognition and its Avecennian Foundations, Routledge, 2012


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.