palette
چالش های پست مدرنیسم برای آموزه های اسلامی شیعی و راهکار مقابله با آن چالش ها

چکیده

دوران پست‌مدرن، دورانی است که عدم قطعیت، شاخصه اصلی معرفت شناسی آن است. مواجهه جامعه اسلامی شیعی با این عدم قطعیت‌ها در قالب‌های مختلفی بروز می‌کند. بر این اساس، چالش های ایجاد شده از سوی پست مدرنیسم برای اسلام و راهکارهای مقابله با آن چالش ها، موضوع اصلی مقاله حاضر را تشکیل می‌دهد. در این خصوص، ضمن برشمردن چالش هایی چون نفی روایت برتر، نسبیت معرفت، پلورالیسم، تاریخ مندی معنا و مفهوم حقیقت، رابطه زبان با متن و به متن آمدن، حاشیه رانده شده ها با بیان وجوه مثبت و منفی هر چالش، به بررسی این چالش ها و رابطه آن با اندیشه اسلامی پرداخته شده و در نهایت پیشنهادهایی برای نقش آفرینی در این دوره ارائه می شود. مقاله حاضر با بررسی چالش های برآمده از این جریان، در پی یافتن پاسخ به این پرسش است که مزیت ها و معایب اندیشه پست مدرن برای اسلام چیست و نقش آفرینی ما در جهان معاصری که به حاشیه رانده شده های فرهنگی و دینی نضج یافته اند، چسان باید باشد؟

نتیجه مشخص آنکه وجوه مثبت اندیشه پست مدرنیسم که تا حدودی در اندیشه ما مغفول مانده و یا کمتر بدان بها داده می شد می تواند در حکم یک کاتالیزور برای اسلام در دنیای پست مدرن ایفای نقش کند. آنچه در ادامه بدان دست یافتم حاکی از آن است که با نوفهمي و نوآوري در ساحات دين‌پژوهي، توجه به بینشی با جوهری معنوی تازه برای رهایی بشر از هیچ انگاری مثبت و منفی، توجه به تحولات جهان و باور به ظرفیت خود، و با اعتباربخشیدن به دیگری ها و تغییر خواست خود از روان شناسانه به تاریخی، می توان امیدوار به ارائه نقشی شایسته در دوران پست مدرن شد.
واژگان کلیدی
پست مدرنیسم- اسلام شیعی- حقیقت- معرفت دینی- نسبیت

منابع و مآخذ مقاله

منابع فارسی

- ابوزید، نصرحامد، ترجمه یوسفی اشکوری و جواهرکلام، محمد، (1383)، نقد گفتمان دینی، تهران، یادآوران.

- اسدي‌نسب، محمدعلی، (1391)، نقد و بررسی کتاب نقد الخطاب‌الدینی، فصلنامه قبسات، شماره 65.

- ترنر، برایان، ترجمه کیانی، غلامرضا، (1381)، شرق‏شناسی، پست مدرنیسم و جهانی شدن، مترجم، تهران، ریاست جمهوری، مرکز بررسی‏های استراتژیک، فرهنگ گفتمان.

- حسینی بهشتی، علیرضا، (1377)، پسا تجددگرایی و جامعه امروز ایران، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

- داوری اردکانی، رضا، (1378)، سیر اجمالی در اندیشه پست مدرن، تهران، نشر فرهنگ اسلامی.

- داوری، رضا، (1376)، دین و آزادی، فصلنامه قبسات ش 5و6.

- رشاد، علی‌اکبر، (1386)، آينده‌ مناسبات اديان، فصلنامه قبسات، شماره 43.

- رشاد، علی‌اکبر، (1388) ضرورت تأسيس فلسفة دين، منطق اكتشاف دين و فلسفة معرفت ديني، و ترابط و تمايز آن‌ها با همديگر، قبسات، شماره 54.

- ریتزر، جرج، مبانی نظریه های جامعه شناختی معاصر و ریشه های کلاسیک آن، ترجمه شهناز مسمی پرست، تهران: نشر ثالث، 1389.

- ریفوس، هیوبرت، رابیف، بل و فوکو، میشل، ترجمه بشیريه، حسین، (بی تا)، فراسوی ساختارگرایی و هرمنوتیک، تهران.

- سبحانی، جعفر و واعظی، احمد، (1379)، هرمنوتیک دینی، فصلنامه قبسات شماره 17.

- شاکرین، حمیدرضا، (1390)، مبنامندی فهم و معرفت دينی و بروندادهای آن، فصلنامه قبسات، شماره 59.

- شجاعی زند، علیرضا، (1381)، عرفی شدن در تجربه مسیحی و اسلامی، تهران، باز.

- طباطبایی، سید جواد، (1374)، ابن‌خلدون و علوم اجتماعی، تهران، طرح نو.

- طباطبایی، محمدحسین، 1387، اصول فلسفه و روش رئالیسم؛ جلد اول، چاپ دوازدهم، تهران: صدرا.

- عباسی، ولی‌الله و رحیمیان، سعید، (1388)، ابن‌عربي و پلوراليسم ديني، فصلنامه قبسات، شماره 54.

- عبدالکریمی، بیژن و محمدي، محمدعلي، (1384)، مجموعه مقالات ما و پست مدرنیسم، تهران، پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي، ص 144.

- عبدالکریمی، بیژن، (1387)، ما و جهان نیچه‌ای، تهران، نشر علم.

- عرب‌صالحی، محمد، (1389)، فهم در دام تاریخی‌نگری، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي.

- عرب‌صالحی، محمد، (1391)، تاریخی‌نگری و دین، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي.

- فزلسفلی، محمدتقی، (1377)، بازخوانی اندیشه 68، تهران، فرهنگ و انديشه.

- قره‌باغی، علی اصغر، (1380)، تبارشناسی پست مدرنیسم، تهران، دفتر پژوهش های فرهنگی.

- كيوپيت، دان، ترجمه كامشاد، حسن، (1376)، درياى ايمان، تهران، طرح نو.

- کاشفی، محمدرضا، (1378)، ‌نسبيت‌ فرهنگي‌(مباني‌ و نقدها)، فصلنامه قبسات، شماره 14.

- گنجی، اکبر، (1375)، سنّت، مدرنیته، پست‌مدرن، تهران، مؤسسة فرهنگی صراط.

- لایون، دیوید، (1380)، پسامدرنیته، ترجمه محسن حکیمی، تهران: آشتیان.

- محمدخانی، علی اصغر، رشیدیان، عبدالکریم، نوذری، حسین علی، دهقانی، محمد و محبی، مهدی، (1381)، از دکارت تا متفکران دوره جدید، مجله کتاب ماه ادبیات و فلسفه، شماره 64، از صفحه 78 تا 87.

- محمدرضایی، محمد، عابدینی، عظیم، (1392)، نقد نگرش پراگماتیسم در تبیین ضرورت دین، فصلنامه قبسات، شماره 67.

- مصباح، محمدتقی، (1367)، معارف قرآن: خداشناسی، کیهان‏شناسی، انسان‏شناسی، قم، در راه حق، ج 2.

- مطهری، مرتضی، (1357)، نظام حقوق زن در اسلام، قم، صدرا.

- مطهری، مرتضی، (1362)، پیرامون انقلاب اسلامی، قم، صدرا.

- نجومی، نیکزاد، (1383)، گفت و گو: ایران زادگاه پست مدرنیسم، مجله آزما، شماره 28 و 29.

- نوذری، حسینعلی، (1379)، صورت‌بندی مدرنیته و پست مدرنیته، تهران، نقش جهان.

- نیچه، فردريش، ترجمه دستغیب، عبدالعلی، (1376)، دجال، تهران، پرسش.

- هادوي‌تهراني، مهدي، (1377)،‌ مباني‌ كلامي‌ اجتهاد، قم، مؤ‌سسه‌ فرهنگي‌ خانه‌ خرد.

- هيك‌، جان‌، ترجمة محمدرضایی، محمد، (1384)، پلورالیسم دینی و اسلام، فصلنامه قبسات، شماره 37.

- هيك‌، جان‌، ترجمه خرمشاهي‌، ‌بهاءالدين‌، (1375)، تعدد اديان در دين ‌پژوهي‌، تهران‌، پژوهشگاه‌ علوم‌انساني‌ و مطالعات فرهنگي.

- هيك، جان، ترجمه گواهی، عبدالرحيم، (1378)، مباحث پلورالیزم دینی، تهران، قم، مؤسسة فرهنگی انتشاراتی تبیان.

- هیک، جان، ترجمه‌ راد، بهرام،‌ (1372)، فلسفه‌ دين، تهران، دارالهدی.

منابع انگلیسی

- Hodgson,G.S, (1974), The Venture of Islam,Chicago, Cambridge University Press.

- Hodgson,G.S, (1974), The Venture of Islam,Chicago, Cambridge University Press.

- Giddens, A, (1990), The Consequences of Modernity, Cambridge, Polity Press.

- Clouser, R, (1996), A Critique of Historcism , The College of New Jersey, Reprinted in Contemporary Reflections on the Philosophy of Herman Dooyeweerd,edited by DFM Strauss and EM Botting, Edwin Mellen press. 2000 .available at:www.freewebs.com(3/5/2004).

- Gelner, E, (1968), A Pendulum Swing Theory of Islam, in Robertson.

- Robert J. Dostal, (2002), The Cambridge Companion to GadamerGontributions, Combridge University Press.

- Roland. ed, (1969), Sociology of Religoon, England, Penguin.

- Walzer, M, Think and Thin, (1994), NotreDame and London, University of


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.