palette
آلوسی و برزخی میان اشعریت و سلفی گری با محوریت بررسی اندیشه وی در مبحث صفات خبریه

چکیده

یکی از مولفه های اساسی مکتب سلفیه  تلقی خاص ایشان از صفات خبریه الهی است. این تفسیر منحصر به فرد که تحت عنوان مکتب اثبات صفات ارائه می شود ضمن عدم همخوانی با آراء و بیانات سلف واجد نوعی جزم اندیشی افراطی بوده و مجالی را برای تخطئه اعتقادی مخالفین سلفیه فراهم آورده است.در نوشتار حاضر رویکرد تفسیری ابوالثناء محمود آلوسی در مبحث صفات خبریه به عنوان محملی برای سنجش پایبندی وی به مکتب سلفیه مطرح شده است.آلوسی از رویکرد تفویض معانی صفات خبریه به عنوان رای مشهور سلف دفاع نموده و مراد بودن ظواهر صفات خبریه را به علت لوازم فاسدی چون تجسیم مردود می شمارد.وی در کنار اصالت دادن به مکتب تفویض تاویلات شائع و مجمع علیه سلف در تفسیر آیات صفات را نیز مقبول می داند.نگارنده بر این باور است که تفسیر آلوسی از صفات خبریه نه تنها قرابتی با مکتب اثبات مورد ادعای سلفیه ندارد بلکه نشانگر موافقت اصولی وی با مکتب کلامی متاخرین اشاعره است،هر چند آزاد اندیشی فقهی و کلامی آلوسی تمایزاتی جزئی را در این حوزه رقم زده است.

واژگان کلیدی
آلوسی-صفات خبریه- سلفیه-اشاعره

منابع و مآخذ مقاله

منابع و ماخذ

ابن تیمیه، احمد بن عبد الحلیم، الاسماء و الصفات ،دارالکتب العلمیه ،بیروت، 1998م

ابن تیمیه ،احمد بن عبد الحلیم، العقیده الواسطیه،مکتبه دار الاضواء، الریاض 1420ه.ق

ابن تیمیه ،احمد بن عبد الحلیم، مجموع الفتاوی، تحقیق عبد الرحمن بن محمد العاصمی ،مکتبه ابن تیمیه، الطبعه الثانیه

ابن تیمیه، احمد بن عبد الحلیم، منهاج السنه النبویه، دار ابن تیمیه، 1406 ه.ق

ابن حزم اندلسی، علم الکلام علی مذاهب اهل السنه و الجماعه، به کوشش احمد حجازی، قاهره، 1989م

ابن عبد الوهاب، محمد،کشف الشبهات، دار الایمان، الاسکندریه

ابن قیم الجوزیه،محمد،الصواعق المرسله، دارالعاصمه ،الریاض،1408ه.ق

الاشعری، ابوالحسن، مقالات الاسلامیین و اختلاف المصلین، دار العصریه، بیروت، 1990م

الله بداشتی ،علی، توحید و صفات الهی، دانشگاه قم ،قم، 1392ش

الألوسي ،محمود ،روح المعاني في تفسير القرآن العظيم والسبع المثاني، دار إحياء التراث العربي، بيروت

الالوسی ،محمود، غرائب الاغتراب

امیرخانی،علی،ابوالاعلی مودودی و جریان نوسلفی‌گری، مجله معرفت کلامی، سال اول، شماره سوم پائیز 1389

الاوزاعی، محمد، کتاب الاعتقاد

البخاری ،عبدالله ،جهود ابی الثناء الالوسی فی الرد علی الرافضه، دار ابن عفان ،القاهره، 1999م

البخاری، محمد بن اسماعیل، الصحیح ،بیروت، 1407 ه.ق

البریکان،عبد الله ،منهج شیخ الاسلام ابن تیمیه فی تقریر عقیده التوحید، دار ابن عفان، القاهره

بکر ،علاء، ملامح رئیسیه للمنهج السلفی ،مکتبه فیاض، مصر ،المنصوره، 2011م

بن باز ،عبد العزیز ،تنبیهات هامه علی ما کتبه الشیخ الصابونی، البحوث الاسلامیه، العدد 10 ،1404 ه.ق

البوطی ،محمد سعید رمضان، السلفیه مرحله زمنیه مبارکه لا مذهب اسلامی، دار الفکر، دمشق ،1988م

البوطی ، محمد سعید رمضان ،کبری الیقینیات الکونیه، بیروت، دارالفکر المعاصر ، ۱۹۹۷م

پاکتچی، احمد، هوشنگی، حسین ،بنیاد گرایی و سلفیه، دانشگاه امام صادق(ع) ، تهران، 1390ش

الدوخی، یحیی ،منهج ابن تیمیه فی التوحید، دار مشعر، 1433 ه.ق

ذهبی ،محمد حسین، التفسیر و المفسرون، دار احیاء التراث العربی ،بیروت

رباني گلپايگاني، علي،فرق و مذاهب كلامي، مركز جهاني علوم اسلامي، قم، 1377ش

زرکلی ،خیر الدین،الاعلام، بیروت، دارالعلم للملایین، 1986م

سبحانی ،جعفر، بحوث في الملل و النحل ،دار النشر، قم، الطبعه السادسه، 1418ه.ش

السنان ،حمد ،اهل السنه الاشاعره، دار الضیاء للنشر و التوزیع

الشنقیطی، محمد امین ،منع جواز المجاز ،دار عالم الفوائد

الشهرستانی ،محمد بن عبد الکریم،الملل و النحل، دار الکتب العلمیه، بیروت، 1992م

الشیخ الصدوق، محمد بن علی،التوحید، جامعه مدرسین،1398 ه.ق

عبد الحمید، محسن ،الالوسی مفسرا ،مطبعه المعارف ،بغداد، 1968م

العقل ،ناصر، مجمل عقائد اهل السنه و الجماعه، دار الوطن للنشر،الریاض، 1412 ه.ق

علیوی ،ابن خلیفه ،عقیده السلف و الخلف فی ذات الله و صفاته و افعاله، مکتبه زید بن ثابت، دمشق

العماد ،عصام ،روشی نو و صحیح در گفتگو با وهابیت ،ترجمه حمید رضا غریب رضا ،دهکده جهانی آل محمد(ص) ،تهران، 1386 ش

الغنیمی ،عبد الله ،عقیده الحافظ ابن کثیر بین التفویض و التاویل، دار الاخلاء، دمام، 1994م

القاضی ،احمد بن عبدالرحمن، مذهب اهل التفویض فی نصوص الصفات، الطبعه الثانیه، 2003م

القمی ،علی بن ابراهیم، تفسیر القمی ،دارالکتاب، قم،1404 ه.ق

الکبیسی ،محمد عیاش ،الصفات الخبریه عند اهل السنه و الجماعه ،مکتب المصری الحدیث، القاهره

متولی ،تامر محمد محمود ،منهج الشیخ رشید رضا فی العقیده، دار ماجد ،2004 م

المعطی، رضا بن نعسان ،علاقه الاثبات و التفویض بصفات رب العالمین ،دار الهجره، الریاض، 1995م

المغراوی، محمد بن عبد الرحمن، المفسرون بین الاثبات و التاویل، موسسه الرساله، 2000م


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.