palette
«شاکله »نظریه محوری اسلام در رابطه با شخصیت

چکیده

موضوع شاکله بحثی است درارتباط با انسانشناسی اسلامی وبحث سرنوشت انسان . آیا انسان دررقم زدن سرنوشت خوددارای اختیار بوده ودر این راستا تاثیردارد یاخیر از مباحثی است که ازهمان ابتدای تاریخ اندیشه در اسلام مطرح گردیده وموافقین ومخالفینی پیدا کرده که برای اثبات دیدگاه خود به آیات قرآنی وسنت نبوی استناد کرده اند.یکی از آیاتی که مورداستنادقائلین به سرنوشت مکتوب ومحتوم انسان قرار گرفته آیه 84 سوره اسراء بوده که دلالت دارد براینکه هر فردی برطبق شاکله خود رفتار می کندوطبق این دیدگاه شاکله عبارتست از همان طبیعت وسرشت اولیه ای که خداوند برای انسان آفریده است.اما مخالفین با این دیدگاه معتقدنددرتمام معانی که برای شاکله بیان گردیدیعنی "طبیعت ،باطن، خلق وخوی،روش وشیوه رفتار،مذهب،عادات،نیّت ،وآنچه انسان به درستی اش باوردارد" به نوعی معنای وابستگی انسان بدان نهفته است و شاکله امری است که انسان درارتباط مستقیم با آن وتحت تاثیر آن عمل می کند واز آن آزاد ورها نیست واز این جهت تفاوتی نداردکه شاکله را طبیعت اولیه انسان دانسته ودر این رابطه دیدگاه جبری داشته باشیم یا اینکه شاکله را محصول اخلاق ورفتار وعادات انسان دانسته ودر این رابطه دیدگاه  غیر جبری داشته باشیم.در دیدگاه دوم، شاکله در ارتباط با شخصیت وهویت انسان بوده ویکی ازعمیقترین آموزه های قرآنی درارتباط با انسان وشخصیت او ومولفه های تشکیل دهنده شخصیت واساس تعلیم وتربیت اسلامی می باشدوازاین رواین بحث گستره ای بیشتر وعمیقتر ازبحث جبر واختیار وسرنوشت دارد.تاثیرگذاری عمل درشاکله واینکه انسان درگروعمل خود بوده ومیزان هویت انسان وابسته به میزان سعی اوست واینکه نیت وانگیزه هایی که فرد برای عمل خود دارد بطور مستقیم بر شخصیت وهویت او تاثیر گذاشته وسبب ایجاد شاکله برای او می گرددازنتایج همین دیدگاه درباره شاکله است.بر این اساس برای انسان سه سطح هویت تحقق می یابد که عبارتست از هویت ظاهری، هویت واقعی وهویت حقیقی.

واژگان کلیدی
شاکله،هویت،انسان،نیت،رفتار،تفکر

منابع و مآخذ مقاله

منابع:

قرآن کریم با ترجمه فولادوند

نهج البلاغه

- ابن منظور،لسان العرب،بیروت،داراحیاءالتراث العربی،1408ه.ق

-ابن فارس،احمد، معجم مقائیس اللغه،دارالفکر

- البخاری،محمدبن اسماعیل،صحیح البخاری،لبنان،بیروت ،موسسه التاریخ العربی، بی تا

- بحرانی،سید هاشم،البرهان في تفسير القرآن،تهران،بنیاد بعثت،1416ق

- جصاص،احمدبن علی،أحكام القرآن،بیروت،داراحیاءالتراث العربی،1405ق

- چیتیک،ویلیام، ،عوالم خیال، ترجمه کاکایی،تهران،هرمس،1384

- خمینی،روح الله ،چهل حدیث ،تهران،موسسه تنظیم ونشر آثارامام خمینی،چ28، 1382

- خمینی،مصطفی،تفسير القرآن الكريم ،تهران،موسسه تنظیم ونشر آثارامام خمینی،1418ق

- درویش محیی الدین،اعراب القرآن وبیانه،سوریه،دارالارشاد،چ چهارم،1415 ق

- الراغب ،معجم مفردات الفاظ القرآن،المطبعه التقدم العربی،1392ه.ق

- سیده نصرت امین،مخزن العرفان در تفسير قرآن، تهران،نهضت زنان مسلمان،1361

- صدرالمتالهین،محمد،الاسفارالاربعه،قم،مکتبه المصطفوی،چ دوم،1368

- صدر المتالهین،محمدبن ابراهیم،تفسير القرآن الكريم ،تحقیق خواجوی،چ دوم،قم،انتشارات بیدار،1366

-صدوق،التوحید ،قم ،جامعه مدرسین ،چ اول،1398ق

- طباطبایی ،محمد حسین ،الميزان،قم،موسسه اسماعیلیان،1393ه.ق

- الطبرسی،مجمع البيان في تفسير القرآن،تهران،مکتبه العلمیه الاسلامیه،بی تا

- عبدالقادر،حویش،بيان المعاني،دمشق،مطبعه الترقی،1382ق

-غزالی،ابوحامد،کیمیای سعادت ،تهران،1380

- لالانی ودیگران،حاج علی،هندسه تعامل ادراکات ونفس در ساختاروعملکردشاکله،دوفصلنامه علمی-پژوهشی انسان پژوهی دینی،سال نهم،شماره 28، 1391

- مصطفوی،حسن،التحقيق في كلمات القرآن الكريم،تهران،بنگاه ترجمه ونشر کتاب،1360ش

- مکارم شیرازی،ناصر،الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل،قم،مدرسه الامام امیرالمومنین،1421ق

- مکارم شیرازی،ناصر،تفسير نمونه،تهران،دارالکتب الاسلامیه،چ اول،1374،

- نیشابوری،نظام الدین حسن بن محمد،تفسیر غرائب القران ورغائب الفرقان، بیروت،دارالکتب العلمیه،1416ق

- نحاس،ابوجعفر احمد بن محمد،إعراب القرآن، بیروت،دارلکتب العلمیه،1421ق


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.