palette
معناشناسي حسن و قبح از ديدگاه عالمان مسلمان

چکیده
حسن و قبح يكي از مسائل بسيار مهم است که توجه متكلمان را به خود جلب كرده است. عدليه، بر ذاتي ـ عقلي بودن حسن و قبح افعال شخص عاقل اصرار دارند، در حالي كه اشاعره، بر الهي ـ شرعي بودن چنين افعالي تأكيد مي‌ورزند. پرسش اصلي اين است كه هر كدام از اين واژگان (حسن و قبح، ذاتي و الهي و عقلي و شرعي) چه معنايي دارد و مراد انديشمندان مسلمان از كاربرد آنها كدام معنا و چه چيزي بوده است؟ در پژوهش حاضر چهار معنا براي حسن و قبح در نظر گرفته شده و نشان داده شده که اختلاف نظر عالمان مسلمان اغلب به معناي چهارم (استحقاق مدح و ذم) مربوط است. بنابراين، با توجه به مقام ثبوت و اثبات چهار صورت براي مسئلة حسن و قبح به معناي چهارم می توان در نظر گرفت. الف . حسن و قبح‌ها از حيث مقام ثبوت، الهي و از حيث مقام اثبات، شرعي باشند؛ ب . حسن و قبح‌ها از حيث مقام ثبوت، ذاتي و از حيث مقام اثبات، شرعي باشند؛ پ . حسن و قبح‌ها از حيث مقام ثبوت، الهي و از حيث مقام اثبات، عقلي باشند؛ ت . حسن و قبح‌ها از حيث مقام ثبوت، ذاتي و از حيث مقام اثبات، عقلي باشند. منظور اشاعره از حسن و قبح به گزينة «الف» مربوط است، اگر چه ظاهر سخن آنان، نفي مقام ثبوت ـ خواه ذاتي يا الهي ـ است، ولي منظور عدليه، به گزينه‌هاي «ب، پ و ت» مربوط است كه توضيح آنها در خلال تحقيق خواهد آمد.
واژگان کلیدی
حسن و قبح، اشاعره، معتزله، شيعه.

منابع و مآخذ مقاله

-


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.