palette
نظريۀ حدوث جسماني نفس در فلسفۀ ملاصدرا و تأثيرآن بر معاد جسماني

چکیده
در اين مقاله پس ازطرح مسئلۀ معاد جسماني و اهميت آن، نشان داده ميشود كه تبيين ملاصدرا از معاد جسماني به شدت تحت تأثير نظريۀ حدوث جسماني نفس میباشد. ملاصدرا بر اساس این نظریه و با توجه به سازگاری این اصل با اصول دیگر در معاد جسمانی، با تأکید بر مسئلۀ عینیت نتیجه میگیرد كه گرچه همواره نفسيت نفس به تدبير بدن است، اما مقصود از این بدن، بدن مبهم وعليالبدل است. عینیت بدن اخروی با بدن دنیوی ملازم با این نیست که مادۀ دنیوی نیز در بدن اخروی لحاظ شود، بلکه بدن اخروی صورتی است بدون ماده. كليد اصلي ملاصدرا در اين تبيين، اصل حركت جوهري است که حدوث نفس مبتنی بر آن است. به عقیدۀ ملاصدرا همۀ موجودات جهان مادی، متحرک به حرکت جوهری هستند. نفس هم، چون در ابتدای حدوث خود مادی است متحرک به حرکت جوهری میباشد و در این سیر وحرکت مانند همۀ کاینات به سمت غایت خود یعنی آخرت رهسپار است. علاوه بر اصل حرکت جوهری، تجرد نفس در مرتبۀ خيال، امكان سير نفس در عوالم سه گانه نیز با نظريۀ حدوث جسماني نفس در توجیه وتبیین معاد جسمانی قابل تبیین است. ملاصدرا در این تبیین موفق به اثبات بدن برزخی شده، ولی در اثبات بدن اخروی با اشکالات زیادی مواجه است. این اشکالات موجب نمی شود که به تفکیک حوزۀ ایمان و عقل در معاد جسمانی قائل شویم، بلکه همچنان میتوان با مبانی عقلی وفلسفی به اثبات معاد جسمانی پرداخت، چنانکه حکیم زنوزی وعلامه طباطبایی درصدد این هستند.
واژگان کلیدی
نفس، نظریۀ حدوث جسمانی نفس، معاد جسمانی، ملاصدرا

منابع و مآخذ مقاله

-


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.