palette
بررسی تطبیقی اراده الهی از دیدگاه ابن سینا و اسپینوزا

چکیده

در میان اوصاف ثبوتی خداوند، صفت اراده از اهمیتی ویژه برخوردار است. در حالی که عموم فلاسفه و متکلمین مرید بودن خداوند را پذیرفته­اند، ولی در مورد معنای آن اختلافات زیادی بین فلاسفه و نحله­های مختلف کلامی در طول تاریخ بوجود آمده است در این مقاله که با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده با مراجعه به آثار ابن سینا و اسپینوزا صفت اراده و مباحث مربوط به آن به صورت تطبیقی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. این مقاله با توجه به گستردگی مباحث مطرح در مورد اراده به سه سؤال اساسی پاسخ می­دهد؟1- اراده الهی چه معنایی دارد و چه تفاوت معنایی با اراده در انسان دارد؟ 2- رابطه اراده الهی با ذات او و سایر صفاتش چیست؟ 3- رابطه اراده خدا با اراده انسان چگونه است؟ از تأکیدات مکرر ابن­سینا به عدم تغایر مفهومی همه صفات الهی و بخصوص دو صفت اراده و علم الهی، این نتیجه حاصل می­آید که او هم مانند اسپینوزا نمی­خواهد همان معنی متعارف اراده را که در مورد انسان به کار می­رود، به خداوند نسبت بدهد.

واژگان کلیدی: اراده- اراده الهی- ابن سینا- اسپینوزا

واژگان کلیدی
اراده- اراده الهی- ابن سینا- اسپینوزا

منابع و مآخذ مقاله

- کتاب

- ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، المبدأ و المعاد، به اهتمام عبدالله نورانی، تهران، مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل با همکاری دانشگاه تهران، 1363.

- ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، النجاه من الغرق فی بحر الضلالات، با ویرایش و دیباچه محمد تقی دانش پژوه، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1364.

- ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، الاشارات و التنبیهات، قم، النشر البلاغه، 1375.

- ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، الاهیات من کتاب الشفاء، قم، بوستان کتاب ،1376.

- ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، التعلیقات، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1379.

- ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، دانشنامه علایی، دانشگاه بوعلی سینا،1380.

- اسپینوزا، باروخ( بندیکت)، اخلاق، ترجمه محسن جهانگیری، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، 1376.

- اسپینوزا، باروخ( بندیکت)، رساله در اصلاح فاهمه، ترجمه اسماعیل سعادت، تهران،مرکز نشردانشگاهی، 1374.

- اسپینوزا، باروخ( بندیکت)، رساله مختصره در باره ی خدا، انسان و سعات او، ترجمه جلال الدین باقری، پایان نامه برای اخذ درجه ی کارشناسی ارشد ار دانشگاه شهید بهشتی با راهنمایی منوچهر صانعی، 1377.

- اسپینوزا، باروخ( بندیکت)، شرح اصول فلسفه دکارت و تفکرات مابعدالطبیعی، ترجمه محسن جهانگیری، تهران، سمت، 1382.

- بهشتی، احمد، غایات ومبادی، ترجمه و شرح نمط چهارم اشارات و تنبیهات، قم، بوستان کتاب، 1384.

- جهانگیری، محسن،احوال وآثار و آراء فرانسیس بیکن، تهران،علمی و فرهنگی، 1376.

- جرجانی، میر سید شریف، شرح مواقف، قم، الشریف الرضی، 1335.

- جوهری، اسماعیل بن حماد، تاج اللغه، تحقیق عبدالسلام هارون، تهران، مؤسسه الصادق، 1382.

- حلی، حسن بن یوسف، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، قم، مؤسسه نشر اسلامی، 1385.

- شرتونی، سعید، اقرب الموارد، قم، دارالاسوة للطباعه، 1367.

- الطریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1367.

- فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1404.

- یاسپرس، کارل، اسپینوزا، فلسفه، الهیات و سیاست، ترجمه محمد حسن لطفی، تهران، انتشارت طرح نو، چاپ دوم، 1378.

- مقاله

- برنجکار، رضا، «ماهیت اراده در آثار اسپینوزا»، فصل نامه نامه مفید، شماره 41، صص 123-134، 1383.

- توازیانی، زهره، «مقایسه دیدگاه ابن سینا و اسپینوزا در نسبت عقل، اراده و اختیار به خدا»، فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز، شماره 24، 1386.

- جهانگیری، محسن، «اختیار و مسائل مربوط به آن در فلسفۀ اسپینوزا»، ضمیمۀ مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، شماره 2، 1355.

- جهانگیری، محسن، «علیت الهی در اسپینوزا»، مجموعه مقالات استاد جهانگیری، 1390.

-جهانگیری، محسن، اسپینوزا فیلسوفی جاودانه، برگرفته از اینترنت

- ذبیحی، محمد و ذوفقاری، شهاب الدین، «بررسی اشکال های فخر رازی بر دیدگاههای ابن سینا در اراده و فاعلیت الهی»، پژوهش نامه فلسفه دین( نامه حکمت )، سال نهم، شماره اول، بهار و تابستان 1390.

- ذبیحی، محمد؛ ایرجی‌نیا، اعظم،«صفات الهی از نگاه ابن سینا و توماس آکوئیناس» ،فلسفه دین ، شماره 2 ، صص 29 - 58 ، تابستان 1388 .

- Britan, HalbertHains (Trans.), Spinoza, CogitataMetaphysica, The principles of Descartes philosophy, USA, Opencourt, 1974.

-Nadler, Steven. Spinoza, Leibniz, and the Gods of Philosophy, 2011.

- Strauss, Leo, Spinoza’s Critique of Religion, trans by E. M. Sinclair, Chicago, 1997.

- Spinoza, Political Treatise, translated by R.H.Elwes,New York ,1955.

- short treatise on God, man & his wellbeing by A. Wolf Toronto, 1941.

- Wolfson, Harry, The Philosophy of Spinoza, Vol I & II, Harvard, 1934.

- Wolfson, Harry Austryn, The Philosophy of Spinoza, New York, 1969.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.