palette
حمل اولي و شايع در منطق قديم و جديد

چکیده
تفكيك حمل اولي ذاتي و حمل شايع صناعي، يكي از مهم‌ترين نوآوري‌هاي منطق‌دانان مسلمان است كه با صراحت براي اولين بار در آثار علامه دواني طرح و به كار گرفته شده است و منطق‌دانان بعدي مانند ملاصدرا و ديگران از اين تفكيك در حل بسياري از مسائل منطقي و فلسفي بهره جسته‌اند. با وجود اين، تفكيك به صورت غيرصريح در آثار ارسطو، فارابي، ابن‌سينا و ديگران طرح و به صورت شگفت‌آوري با حمل اولي ذاتي مخالفت شده است. اين مقاله، با بررسي آثار منطقي در دو دورة پيش و پس از علامه دواني، پنج دليل منطقي و غيرمنطقي (= دليل و علت) در مخالفت با حمل اولي در آثار دورة نخست يافته است كه بدون پاسخگويي به اين دلايل، امكان خروج از پارادايم دورة نخست و ورود به پارادايم دورة دوم، چندان محتمل به نظر نمي‌رسد. قطب رازي و قوشجي از دورة نخست و دواني از دورة دوم، سه منطق‌داني هستند كه با پاسخگويي به دلايل پنج‌گانه توانستند نقطه عطفي در منطق اسلامي پديد آورند و حمل اولي ذاتي را از حضيض بي‌توجهي خارج كنند و به محور مهمي در حل مسائل فلسفي بدل سازند.
واژگان کلیدی
حمل اولي ذاتي و حمل شايع صناعي، منطق قديم، منطق جديد، منطق تطبيقي.

منابع و مآخذ مقاله

-


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.