palette
تقسيمات وجود و مناط آن در فلسفة اسلامي

چکیده
اندیشمندان مسلمان براي وجود تقسيماتي ذكر کرده‌اند. يكي از آنها تقسيم چندضلعي از وجود است. شيخ الرئيس وجود را به محتاج و غني تقسيم مي‌كند. سهروردي بر پاية نور و با عبارتي متفاوت اما محتوايي مشابه، نور را به في نفسهِ لنفسه و في نفسهِ لغيره تقسيم مي‌كند. به عقيدة او جايي كه نور نباشد جوهر غاسق يا هيئت ظلمانيه است. حكمت متعاليه در همراهي با اين دو حكيم مشايي و اشراقي، موجود را مقسم قرار داده و آن را به في غيره و في نفسه و ساير شاخه‌هاي آن تقسيم مي‌كند. سبزواري اين تقسيم را به شكل كامل‌تري ارائه مي‌دهد. متکلمان و برخی عرفا نظیر ابن عربی نیز نوعی تقسیم از وجود را در آثار خود آورده‌اند. برخي از متأخرين بر تقسيمات سبزواري اشكالاتي از جمله ناتمام بودن، خلط مفهوم با مصداق و خلط مفاهيم فلسفي با مفاهيم منطقي وارد ساخته‌اند كه بر مبناي حكمت متعاليه پاسخ داده شده است. ديدگاه خاص صدرالمتألهين تقسيم دو ضلعي وجود به رابط و مستقل است. وجود رابط عين فقر و نياز و ربط است، اما وجود مستقل عين بي نيازي و غناست. در ازاي تقسيم وجود، عدم نيز متناظر با آن قابل تقسيم چند ضلعي است. اين جستار علاوه برطرح ديدگاه‌هاي فوق، تقسيم چند ضلعي را با معيار ديگري ارائه مي كند كه اشكالات فوق متوجه آن نيست.
واژگان کلیدی
وجود في نفسه، وجود في غيره، وجود رابط وجود مستقل، وجود محمولي.

منابع و مآخذ مقاله

-


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.