palette
چيستي دروغ

چکیده
معنا و ماهيت دروغ گرچه در ابتدا روشن مي‌نمايد؛ ولي با اندکي تأمل، پرسش‌هاي زيادي پيرامون آن مطرح مي‌شود که پرداختن به آن را ضرورت مي‌بخشد. به نظر مي‌رسد در ماهيت دروغ چهار شرط لازم است: شرط بيان خبر؛ شرط خلاف واقع بودن خبر،‌ شرط تخاطب و شرط قصد فريب داشتن. بين دروغ و فريب فرق است. دروغ نوعی فریب است که منحصر در گفتار و هر چيزي که قائم مقام گفتار باشد مانند نوشتار و اشاره است نه در مطلق قول و فعل؛ همچنین دروغ در خبر ممکن است نه در مطلق کلام. فریب در مطلق قول و فعل امکان دارد. دروغ مخالفت مراد متکلم با واقع نفس‌الامر است نه مخالفت ظاهر کلام با واقع يا اعتقاد متکلم. قصد عمد و علم به نادرستي خبر در دروغ شرط است. دروغ چون در اِخبار، محقق است پس بدون وجود مخاطب امکان ندارد. دروغ هميشه با قصد فريب مخاطب همراه است. دروغ يعني «شخصي با قصد إخبار از واقع، خبر خلاف واقعي که خود علم به خلاف بودن آن دارد به شخص ديگر بدهد با اين قصد که او باور کند اين خبر واقعيت دارد». برای حل نزاع فرق کلامی در ذاتی یا اعتباری بودن قبح دروغ باید به ماهیت و تعریف دروغ رجوع کرد. اگر دروغ را خبر خلاف واقع تعریف کنیم، این عمل ذاتاً قبیح نیست مگر وجوه و اعتباراتی چون ضرر زدن، فریب دادن، اغراء به جهل به آن اضافه شود؛ ولی اگر دروغ را خبر خلاف واقع با قصد فریب دیگران تعریف کنیم قبح آن ذاتی خواهد بود
واژگان کلیدی
اخلاق، دروغ، خبر خلاف واقع، فريب، قبح ذاتی، اعتباری

منابع و مآخذ مقاله

-


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.