palette
کاربست رویکرد تعلیق پدیدارشناختی در فهم قرآن؛ نگره‌ای نو به مفهوم «امامت» بر اساس آیة 79 سورة حجر

چکیده

رویارویی تشیع با فرق اسلامی دیگر در معرکه بحث‌های کلامی، بیش از هر موضوع دیگری بر مدار موضوع امامت بوده است. از همین رو شالوده افکنی دقیق و متقن در مباحث امامت و قرار دادن ثقل این بحث‌ها بر قرآن کریم، همواره در کانون توجه دانشمندان بزرگ شیعه در حوزه‌ کلام قرار گرفته است. در این راستا، پژوهش حاضر بر اساس رویکرد تعلیق پدیدارشناختی، به معنای توقیف و تعلیق هر گونه حکم تصدیقی درباره موضوع مورد مطالعه و توجه صرف به توصیف آن‌چه در حوزه آگاهی پدیدار گشته، مفهوم امامت را در آیه 79 سوره حجر به عنوان آیه محوری در میان سه دسته از آیات این سوره، بازکاوی می‌کند. این بررسی پدیدارشناسانه، وحدت شیوه روایت‌گری حاکم بر این سه دسته از آیات و تناظر بین عناصر آن‌ها را می‌نمایاند. بر این اساس، امامت به معنای شکل دادن و نظام بخشیدن به یک مجموعه و حفظ دوام و بقای آن است. این معنا برخلاف سایر معانی طرح شده برای امامت، هم‌خوان با دیدگاه قرآنی، علاوه بر روابط بین انسانی در روابط بین اشیاء نیز قابلیت طرح می‌یابد. این رویکرد با بنا نهادن ثقل بحث‌های امامت بر قرآن کریم و توجه به سیمای صفاتی امام در آن، دایره گسترده‌تری از آیات را به خدمت گرفته و قابلیت طرح موضوع امامت را در گفتمان‌ اعتقادی برون‌مذهبی شیعه و در برابر جریان قرآن‌بسندگی فراهم می‌آورد و در تقویت مفاهیم مطرح در روایات شیعی پیرامون امامت موثر است.

واژگان کلیدی
پدیدارشناسی- انسجام آیات- قرآن‌‌بسندگی- اصحاب الایکه- لوط ع

منابع و مآخذ مقاله

قرآن کریم

آلوسى، سيد محمود، روح المعانى فى تفسير القرآن العظيم، بيروت، دارالكتب العلميه،1415ق.

ابن ادريس حلّي، السرائر، قم، مؤسسة النشر الاسلامي، 1411ق.

ابن فارس، أحمد بن فارس، معجم مقاييس اللغـة، قم، مكتب الاعلام الاسلامي، 1404ق.

ابن منظور، محمد بن مكرم، لسان العرب، بيروت، دارالفكر، 1414ق.

ابوالفتوح رازى، حسين بن على، روض الجنان و روح الجنان فى تفسيرالقرآن، مشهد، بنياد

پژوهش‌هاى آستان قدس، 1408ق.

اسمیت، دیوید، پدیدارشناسی(دانش‌نامة فلسفة استانفورد)، ترجمة مسعود علیا، تهران، ققنوس،

بی‌تا.

ايجى، ميرسيد شريف، شرح المواقف، قم، الشريف الرضي، 1325ق.

برقى، احمدبن محمد، المحاسن، قم، دار الكتب الإسلاميـة، 1371ق.

ﺟﻤﺎﺩﻱ، ﺳﻴﺎﻭﺵ، ﺯﻣﻴﻨﻪ ﻭ ﺯﻣﺎﻧة ﭘﺪﻳﺪﺍﺭﺷﻨﺎﺳﻲ، ﺗﻬﺮﺍﻥ، ﻗﻘﻨﻮﺱ، 1385.

تفتازانى، سعدالدين، شرح المقاصد، قم، الشريف الرضي، 1409ق.

ربانی گلپایگانی، علی، "پدیدار شناسی ادموند هوسرل و هرمنوتیک"، کلام اسلامی، شمارة 42،

ص 22 تا 41، 1381.

رهنما، محمدرحیم و غلام‌رضاعباس‌زاده، اصول، مبانی و مدل‌های سنجش فرم کالبدی شهری،

مشهد، جهاددانشگاهی، 1387.

ریخته‌گران، محمدرضا، مقالاتی در پدیدارشناسی، هنر و مدرنیته، تهران، نشر ساقی، 1389.

زمخشرى، محمود بن عمر، الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل، بيروت، دار الكتاب العربي،

ق.

_____، الفائق في غريب الحديث، بيروت، دارالكتب العلميـة، 1417ق.

شريف لاهيجى، محمد بن على، تفسير شريف لاهيجى، تهران، دفتر نشر داد، 1373.

صدوق (ابن بابويه)، محمد بن على، عيون أخبار الرضا عليه السلام، تهران، نشر جهان، 1378ق.

_____، كمال الدين و تمام النعمـة، تهران، اسلاميه، 1395ق.

طباطبايى، سيد محمد حسين، الميزان فى تفسير القرآن، قم، دفتر انتشارات جامعه مدرسين حوزه

علميه قم، 1417ق.

طبرسى، فضل بن حسن، مجمع البيان فى تفسير القرآن، تهران، ناصر خسرو، 1372.

طبرى، محمد بن جرير، دلائل الإمامـة، قم، بعثت‏، 1413ق.

طوسى، محمد بن حسن، التبيان فى تفسير القرآن، بیروت، دار احياء التراث العربى، بی‌تا.

طوسی، نصیر الدین محمد بن محمد، رسالـة القواعد العقائد، بیروت، دار الغربه، 1413ق.

علامه حلي، حسن بن یوسف، الباب الحادي عشر، تهران، مؤسسة مطالعات اسلامى، 1365.

فخر رازی، محمدبن عمر، مفاتيح الغيب، بیروت، دار احياء التراث العربى،1420ق.

فراهيدى، خليل بن أحمد، كتاب العين، قم، نشر هجرت، 1409ق.

فيومى، أحمدبن محمد ، المصباح المنير في غريب الشرح الكبير للرافعي، قم، موسسه دارالهجرة

ق.

لاهیجی، ملاعبدالرزاق، گوهر مراد، تهران، سازمان چاپ و انتشارات، 1372.

لینچ، کوین، تئوری شکل شهر، ترجمة سیدحسین بحرینی، دانشگاه تهران، تهران، 1382.

مجلسى، محمدباقر، بحار الأنوارالجامعـة لدرر أخبار الأئمـة الأطهار، بیروت، دار إحياء التراث

العربي، 1403ق.

مراغى، احمدبن مصطفى، تفسير المراغى، بیروت، داراحياء التراث العربى، بی‌تا.

مصطفوى، حسن، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي،

مفید، محمدبن نعمان، اوائل المقالات، قم، کنگره شیخ مفید، 1413ق.

یزدی مطلق، محمود، امامت پژوهی بررسی دیدگاه امامیه، معتزله و اشاعره،مشهد، دانشگاه علوم

اسلامی رضوی، 1391.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.