palette
قاعدة بسيط الحقيقـة در حکمت متعاليه و تطبيق آن با «مقام کثرت در وحدت» در عرفان ابن‌عربي

چکیده
از نظر ملاصدرا «صراط مستقيم» که انبيا آن را پيمودند، توحيد حقيقي است؛ توحيدي که مبتني بر دو اصل «وحدت در کثرت» و «کثرت در وحدت» است. براي صاحب چنين مرتبه‌اي از توحيد، خلق حجابي براي حق نيست؛ همچنانکه حق، حجاب خلق نيست. ملاصدرا در آثار خود مي‌کوشد که اين صراط مستقيم را با قاعدة «بسيط الحقيقـة کل الاشياء و ليس بشيء منها» تبيين کند؛ قاعده‌اي که مضمون آن در آثار فلوطين موجود بوده و ابن‌عربي و پيروانش نيز با تعبيراتي مانند «مقام کثرت در وحدت» در مورد آن بحث کرده‌اند. در عرفان ابن‌عربي خداوند، وجود مطلق است و وجود مطلق جايي براي غير، حتي به صورت وجود وابسته و ربط، باقي نمي‏گذارد. اين مطلب که به «وحدت شخصي وجود» مشهور است، در حکمت صدرايي نيز مجالي براي تبيين و اثبات يافته است. ملاصدرا با بيان اين قول مشهور که درک «وحدت شخصي وجود» نياز به طوري وراي طور عقل دارد، ادعا مي‌کند که خود کسي است که فضل الهي شامل وي گشته و اين معني را در طور عقل درک کرده و بر آن در کتاب‌هاي خويش برهان اقامه کرده است. در اين مقاله با بيان مباني قاعدة بسيط الحقيقـة و توضيح آن با دو تقرير «وحدت تشکيکي» و «وحدت شخصي وجود» کوشش شده است اين قاعده با قول عارفان در اين باره تطبيق داده شود و وجوه اشتراک و افتراق آنها تحليل گردد.
واژگان کلیدی
بسيط حقيقي، وحدت وجود، کثرت در وحدت، ظهور حق، توحيد حقيقي.

منابع و مآخذ مقاله

-


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.