palette
مقايسة ديدگاه ابن‌عربي و ملاصدرا در مسئلة حدود و قلمرو عقل در شناخت حق تعالي

چکیده
عقل به مثابه يکي از ابزارهاي شناخت و معرفت انساني جايگاه رفيعي بين فلاسفه و انديشمندان دارد، اما در عرفان بسياري از عارفان، عقل را حجاب شناخت و معرفت مي‌دانند، موضوع اصلي درعرفان نظري ابن عربي و نگرش عرفاني ملاصدرا، شناخت اسما، صفات و افعال حق تعالي است. ابن‌عربي در عين احترام به جايگاه عقل، عقل نظري را در معرفت به حق عاجز و ناتوان مي-شمارد و معتقد است عقل در شناخت حق تعالي دو مقام و مرتبه دارد: يکي مقام ادراک و ديگري مقام قبول و پذيرش، عقل را در مقام ادراک و شناخت ذات حق و بعضي از مراتب تعينات و تجليات حق، ناتوان معرفي مي-کند. اما عقل را در مقام پذيرش و قبول، قادر به شناخت حق می‌داند و براي آن محدوديتي قائل نيست. ملاصدرا نيز براي عقل در شناخت حق و اسما و صفاتش حد و مرزي قائل است و معرفت حقيقي را از راه شهود قلبي و فراتر از استدلال عقلي ميداند. وجه مشترک ملاصدرا و ابن‌عربي در اين است که هردو معتقدند، راه‌هاي حسي و عقلي براي رسيدن به همة جنبه‌هاي عالم واقع، ناقص و ناتمام هستند، اما همين ابزارهاي شناخت يعني حس و عقل و خيال را مظهري از مظاهر حق ميدانند كه انسان بايد حد و حدود هر يك را بداند و هيچ كدام را ملاك قضاوت نهايي در مورد ناشناخت ها قرار ندهد.دراين مقاله ابتدا نظر ابن عربي و سپس ديدگاه ملاصدرا طرح و به دنبال آن وجوه اشتراک و افتراق آنها در مورد عقل بررسي مي‌شود.
واژگان کلیدی
ابن‌عربي، ملاصدرا، عرفان، شناخت، عقل نظري، عقل قابل، اسما و صفات حق.

منابع و مآخذ مقاله

-


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.