palette
ملاصدرا و عبدالجبار معتزلي در کاربرد اخلاقي عقل

چکیده
آراء ملاصدرا و قاضي عبدالجبار معتزلي نسبت به کارکردهاي عقل در اخلاق از جهاتي با هم قابل مقايسه است. به طور کلي مي-توان سه جهت اشتراک و سه جهت افتراق در انديشه‌هاي ايشان در اين زمينه به‌دست آورد. جهات اشتراک اين است که اولاً هر دو قائل به تلازم معرفت و فضيلت هستند؛ ثانياً مسئوليت اخلاقي را مبتني بر عقل دانسته‌اند؛ ثالثاً قائل به وجوه و اعتبارات در باب ارزش‌هاي اخلاقي هستند. جهات افتراق هم از اين قرار است که اولاً معناي عقل از ديدگاه آنان متفاوت است؛ به اين بيان که عقل از نظر ملاصدرا قوهاي از نفس است ولي در انديشة عبدالجبار، علوم يا بديهياتي است که آدمي از پيش آنها را واجد است. ثانياً به لحاظ وجودشناختي،کاربرد عقل در اخلاق در انديشة ملاصدرا به جهت برخورداري از مباني فلسفة ملاصدرا نظير اصالت وجود و حرکت جوهري، به اخلاق متعاليه منجر مي‌شود اما در انديشة قاضي عبدالجبار به جهت فقدان اين مباني، گرايش به انسان‌گرايي دارد. ثالثاً شهود عقلاني در ديدگاه اين دو انديشمند متفاوت است.
واژگان کلیدی
عقل، اخلاق، مسئوليت، ارزش اخلاقي، ملاصدرا، عبدالجبار.

منابع و مآخذ مقاله

-


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.