palette
منزلت عقل در ساحت معرفت دين (از بعد کلامي وفقهي)

چکیده
روش و شيوة شناخت دين، از پر مناقشه‌ترين مباحثي است که پس از رحلت پيامبر اسلام (ص) و در دوران غيبت وعدم دسترسي به پيشوايان معصوم عليهم السلام مطرح بوده است، بدين معني که اگر ميان حکم قطعي و مسلم عقل و ظواهر متون ديني تعارض پيش آيد چه بايد کرد؟ درچنين مواردي، همواره در تقدم عقل يا سهم آن در فهم مفاد وحي - درهر دو عرصة کلام و فقه يعني اصول و فروع دين - اختلاف نظر و برداشت‌هايي وجود داشته و دارد. اين تفاوت برداشت‌ها، در حوزة معرفت ديني، سبب اُفت وخيزها و فراز ونشيب‌هاي فراواني بوده وهمچنان ادامه دارد. در محدودة تفکر اسلامي از يکسو ظاهرگرايان و حنابله و اشاعرة اهل سنت و اخباري‌هاي شيعه و از سوي ديگر قدريه ومعتزله و تفکر اجتهادي اماميه قرار دارد. بررسي اجمالي اين مطلب، به ويژه در ميان پيروان اهل بيت(ع) و نگاهي به اخباري‌هاي افراطي شيعه و نيز جريان‌هايي که هر چند اظهار مخالفت رسمي با عقلگرايي نمي‌کنند، ولي عملاً براي تشخيص عقل، اعتبار چنداني قائل نيستند و نيز تفکر رقيب آنان، که در هر دو عرصة فقه و کلام، بر اعتبار عقل، تأکيد نموده وپاي مي‌فشارد و ترجيح اين تفکر، موضوع اين مقاله است. درپايان، به تضمين‌هايي که مي‌تواند از انحراف و افتادن در مسير عقل‌گرايي افراطي و لوث شدن معارف بلند الهي، پيشگيري نمايد نيز اشاره شده است.
واژگان کلیدی
عقلگرايي، ظاهر گرايي، اخباريگري، مکتب تفکيک، شوراي فتوايي، تناقض، کلام، فقه

منابع و مآخذ مقاله

-


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.