palette
مباني ذات‌گرايي شهود عرفاني در تفکر اشراقي

چکیده
سهروردي فيلسوفي اشراقي است که ابداعات قابل توجهي در حوزة فلسفه، عرفان و تفکرات معنويت ‌محور بيان داشته است. چيستي و چگونگي کسب تجارب معنوي و حقيقت آنها که در همة فرهنگ‌ها، مکاتب و اشخاص توجهي خاص به آنها مي‌شود، از جمله حيطه‌هاي فکرآفرين سهروردي است. دو ديدگاه عمده در چيستي اين‌گونه تجارب مطرح است: ذات‌گرايي که بر انسجام چنين تجاربي و مشترک بودن آن بين افراد و مکاتب تأکيد دارد؛ و ديدگاه ساخت‌گرايي که معتقد است تفکرات و ايده‌هاي مکاشفه‌گر در پيدايش و شکل‌دهي به تجارب مينوي نقشي اساسي داشته است؛ بنابراين، تفاوتي ماهوي بين تجارب افراد و آنچه متعلق به سنت‌هاي فکري مختلف است وجود دارد. در تفکر سهروردي اتحاد با نور، زمينه‌ساز مکاشفة عرفاني و تجربة مينوي است، البته ديدگاه خاص نفس‌شناسانه و روان‌شناسي وي در تحقق آنها دخيل است که با اشراق و مشاهده همراه می‌باشد و با اتحاد و فنا صورت مي‌پذيرد، با اين توصيف، مجموعه ويژگي‌هاي تجارب مينوي در نگاه اشراقي سهروردي، گويای نوعي ذات‌گرايي در اين مکاشفات است؛ نه اينکه وحدت شخصي تجارب مطابق تفکر خاص حاکم بر افراد، هر تجربه‌اي را از تجارب ديگري متفاوت کند، بلکه همة آنها داراي مشترکات و زمينه‌هاي واحدند. پژوهش حاضر با روش توصيفي، تحليلي و ابزار کتابخانه‌اي و با تجزيه و تحليل داده‌هاي مطالعاتي، ضمن اشاره به ديدگاه‌هاي مطرح در اين زمينه، به مباني ذات‌گرايي در شهود عرفاني از نگاه سهروردي پرداخته و به پرسش‌های اساسي در اين زمينه پاسخ داده است.
واژگان کلیدی
ذات‌گرايي، ساخت‌گرايي، تجارب مينوي، اشراق، سهروردي.

منابع و مآخذ مقاله

-


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.