palette
اعتبار و نقش «منابع معرفتی» در اندیشه ابن ابی جمهور احسایی

چکیده

بازشناسی چیستی و چرایی ترکیب سه منبع معرفتی عقل، شرع و کشف در نظام اندیشه ابن ابی جمهور احسایی(838-906ق)، تحلیل دستاوردهای معرفتی این نظام را ثمربخش­تر می­کند. ابن ابی جمهور احسایی به عنوان شخصیتی که جایگاه مهمی در مسیر ادغام شاخه­های مختلف نظری در سایه تعالیم امامی دارد، نظریه شناخت خود را بر پایه­ای فلسفی- دینی- عرفانی تأسیس می­کند. کاری که بعدها توسط صدرالمتألهین شیرازی (979-1050ق) تکمیل شد و در قالب نظریه «وحدت معرفتی مفاد قرآن، عرفان و برهان» ارائه گردید. در نظام فکری ابن ابی جمهور، ربط و پیوند عمیقی میان عقل، قلب و شرع وجود دارد؛ وی معتقد است که باید از قضایای برهانی ضروری به واردات الهی ارثی منتقل شد، در این صورت اسرار شریعت را می­توان دریافت و معانی طریقت و حقیقت را فهمید. عقل با پیمودن مراتب کمال به مرتبه قلب راه پیدا می­کند و قلب نام دیگر عقلِ کمال یافته است. همچنین در مورد ربط و نسبت میان شرع و عقل، بر این باور است که شرع، عقل خارجی و عقل، شرع داخلی است، پس آن دو معاضد و معاون همدیگر بلکه با هم متحدند.

واژگان کلیدی
ابن ابی جمهور احسایی- منابع معرفتی- عقل- کشف- شرع.

منابع و مآخذ مقاله

احسایی، محمد بن ابی جمهور، مجلی مرآه المنجی فی الکلام و الحکمتین و التصوف، تحقیق و تصحیح رضا یحیی پور فارمد، بیروت، جمعیه ابن ابی جمهور احسایی لإحیاء التراث، 1434ق.

---------، رسائل کلامیه و فلسفیه، تحقیق و تصحیح رضا یحیی پور فارمد، بیروت، جمعیه ابن ابی جمهور احسایی لإحیاء التراث، 1435ق.

----------، شرح علی الباب حادی عشر، تحقیق و تصحیح رضا یحیی پور فارمد، بیروت، دارالمحجه البیضاء، 1435ق.

----------، النور المنجی من الظلام (حاشیه مسلک الأفهام)، تحقیق و تصحیح رضا یحیی پور فارمد، بیروت، جمعیه ابن ابی جمهور احسایی لإحیاء التراث، 2013م.

----------، عوالی اللآلی العزیزیه فی الاحادیث الدینیه، قم، منشورات سیدالشهداء، 1403ق.

ابن عربی، محیی الدین محمد، الفتوحات المکیه، تصحیح عثمان یحیی، 14ج، قاهره، افست بیروت، 1994م.

----------، المسائل، دار احیاء التراث العربی، بیروت، بی‌تا.

آملی، حیدر بن علی، نص النصوص فی شرح الفصوص، المقدمات، تصحیح یحیی و کربن، ط 2، تهران، توس، 1988م.

رضازاده، رضا و سمیه منفرد، «جُستاری تطبیقی درباره اعتبار و نقش «منابع معرفتي» در نظام اندیشه‌ی ملاصدرا و ابن عربي»، آموزه‌های فلسفه اسلامی، بهار و تابستان 1393، ش14، ص37-56.

الحسینی الزبیدی، محمد مرتضی، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دارالهدایه، 1385ق.

جهانگیری، محسن، ابن عربی چهره برجسته عرفان اسلامی، تهران، انتشارات تهران، 1361ش.

شعیری، محمدبن محمد، جامع الأخبار، قم، منشورات الشریف الرضی، 1363ش.

شهابی، محمود، رهبر خرد (منطقیات)، چ7، تهران، کتابفروشی خیام، 1364ش.

شیرازی، صدرالدین محمد، الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه، ج3، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1981م.

غزالی، ابوحامد، محک النظر، مقدمه و تصحیح و تحقیق دکتر رفیق العجم، بیروت، دارالفکر، 1994م.

مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، 1403ق.

نوری، حسین بن محمد تقی، مستدرک الوسائل، قم، مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث، 1408ق.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.