palette
رقیب انگاری خدا و طبیعت در آراء تفسیری فخر رازی

چکیده

فخرالدین رازی، از پیشوایان علم کلام و از مفسران شهیر قرآن است که در قرن ششم و هفتم هجری می‌‌زیست. پژوهش حاضر بر آن است تا از نسبت خدا و طبیعت در دیدگاه‌های تفسیری فخررازی پرده بردارد. در‌ این خصوص، شواهد وافر نشان از آن دارد که خدای فخر به قوانین طبیعت پایبند نیست بلکه چه بسا مشیت او بر خلاف قوانین طبیعت رخ می‌‌دهد.

افزون بر‌ این، فخررازی، اثر گذاری طبیعت را هم منکر است و حتی واسطه بودن عوامل طبیعی برای فعل خدا را هم نمی‌‌پذیرد. صاحب «تفسیرکبیر» با تکیه بر خدایی که همه چیز را می‌‌توان به قدرت بی نهایت او ارجاع داد، خود را از ارائه تبیین طبیعی برای پدیده‌های جهان بی نیاز می‌‌بیند و در گامی‌‌ فراتر، می‌‌کوشد که توضیحات طبیعی ارائه شده از جانب طبیعت‌گرایان را به نقد کشد و با اثبات ضعف‌ این سنخ تبیین‌ها، بر لزوم ارجاع پدیده‌ها به فاعل قادر و مختار تأکید ورزد.

واژگان کلیدی
فخررازی، تفسیرکبیر، خدا، طبیعت، دین و علم.

منابع و مآخذ مقاله

ابن‌جوزی، ابوالفرج عبدالرحمان بن علی، زاد المسیر فی علم التفسیر، بیروت، دارالکتاب العربی،

ق.

ابن‌عاشور، محمد الطاهر، التحریر و التنویر، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، 1420 ق.

ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی،

باربور،‌ایان، علم و دین،‌ترجمة بهاءالدین خرمشاهی، تهران، مركز نشر دانشگاهی، 1374.

ترفیل، جیمز، لحظه آغاز ،‌ترجمة بهزاد قهرمان- فرامرز صبوری، مشهد، نما، 1370.

رازی، فخرالدین محد بن عمر، مفاتیح الغیب أو التفسیر الکبیر ، بیروت، داراحیاء التراث العربی،

ق.

رشیدرضا، محمد،تفسیرالقرآن الحکیم المشهور بتفسیر المنار، بیروت، دار الکتب العلمیه،

ق.

ژاکار، آلبر و ژاک لاکاریر، علم و اعتقاد،‌ترجمه عباس باقری، تهران، نشر نی، 1380.

ذهبی، محمد حسین، التفسیر و المفسرون، تهران، آوند دانش، بی‌تا.

شوکانی، محمد بن علی، فتح القدیر، بیروت، دارالکتاب العربی، 1430 ق.

طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، تصحیح احمد حبیب قصیر العاملی، بیروت،

الامیره، 1431 ق.

کیوپیت، دان، دریای‌ ایمان ،‌ترجمة حسن کامشاد، تهران، طرح‌ ن‍و، 1376.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.