palette
ببررسی تطبیقی‌اندیشه‌های کلامی‌‌ابن‌تیمیه با شیعیان اثنی عشری با تکیه بر روایات ام سلمه(س) از رسول خدا(ص)

چکیده

به سبب شهرتِ تضاد‌اندیشه‌های کلامی‌‌ابن‌تیمیه با دیگر فرقه‌های اسلامی ‌‌و به‌ویژه شیعیان اثنی عشری، با نگاه تقریب و‌ ایجاد زمینة وحدت و‌ترویج تفکر صواب و رفع‌اندیشه‌های باطل در فضایی خالی از تعصب نابجا، با روش تطبیقی به مقایسة چندین موضوع، با محوریت روایات رسیده از ام سلمه(س) -که مورد احترام فریقین است- پرداخته و بدین نتیجه دست یافتیم که؛ نظر ابن‌تیمیه، با شیعیان اثنی عشری؛ الف. در برخی موارد کاملاً موافق:(1. جواز گریه بر میت؛ 2. جواز زیارت قبور؛ 3. جواز سلام و دعا بر مردگان و تأثیرپذیری آنان از زندگان)؛ ب. و در برخی موارد موافقت نسبی:(1. ابن‌تیمیه، مسئلة توسل و جواز آن را منوط به زمان حیات شخص مورد توسل می‌‌داند ولی شیعه اعم از زمان حیات و ممات آن‌را جایز می‌داند، 2. ابن‌تیمیه بنا بر قولی مسئلة تبرک را فقط در مورد کعبه قبول دارد، ولی شیعه مسئلة تبرک را در تمام آثار انبیای الهی و صالحان و اماکن مقدسه می‌‌پذیرد)؛ ج. و تنها در برخی مسائل اختلاف نظر وجود دارد: (1. تعیین مصداق اهل بیت رسول خدا(ص)؛ 2. وجود فضائل خاص بر اهل بیت(ع)، مانند مسئلة عصمت و برتری آنان بر دیگران؛ 3. وجود علم غیب بر انبیاء و اولیاء الهی؛ 4. برپایی مجالس عزا بر اموات؛ 5. نوحه سرایی؛ 6. شدّ رحال) و ‌این اختلاف را، بیشتر باید در مواردی چون اختلاف در منابع روائی ‌این دو مکتب جستجو کرد.                 

واژگان کلیدی
ابن‌تیمیه، وهابیت، ام سلمه(س)، رسول خدا(ص)، شیعه.

منابع و مآخذ مقاله

قرآن کریم

آلوسی، سید محمود، تفسیر روح المعانی، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1415ق.

ابن‌اثیر، عزالدین ابوالحسن علی بن محمد جزری، اسد الغابه فی معرفـة الصحابه، بیروت،

دارالفکر، 1409ق.

______، الکامل فی التاریخ،‌ترجمة ابوالقاسم حالت و عباس خلیلی، تهران، مؤسسة مطبوعاتی

علمی، 1371.

ابن‌تیمیه، احمدبن تیمیه حرانی، اقتضاء الصراط المستقیم، محقق، العقل، ناصر عبد الکریم،

چ7، بیروت، دار عالم الکتب، 1419ق.

______، زیارة القبور و الاستیجاد بالقبور، ریاض، دارالصحابه، بی‌تا.

______، منهاج السنه، تصحیح محمد رشاد، مدینه النشر، بی‌تا.

ابن حجر عسقلانی، شهاب الدین، الإصایه فی تمییز الصحابه، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1415ق.

ابن سعد، ابوعبدالله محمد بن سعد،‌هاشمی، الطبقات الکبری، ‌ترجمة محمود مهدوی دامغانی،

تهران، انتشارات فرهنگ و‌اندیشه، 1374.

ابن‌عبدالبر قرطبی، ابوعمر یوسف بن عبدالله، استیعاب فی معرفـة الأصحاب، تصحیح علی محمد

البجاوی، بیروت، دارالجلیل، 1412ق.

ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1408ق.

ابن‌هشام، أبی محمد عبدالملک، سیرة النبویه(ص)، تعلیق و شرح محمد محی الدین، قاهره، مطبعه

حجازی، 1382ق.

احمد بن حنبل، مسند حنبل، بیروت، دار صادر، 1313ق.

______، فتح المجید، بیروت، دارالعلم، 1405ق.

بلاذری، احمد بن یحیی بن جابر، أنساب الأشراف، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلی،

بیروت، دارالفکر، 1417ق.

بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح بخاری، بیروت، دارالفکر، 1401ق.

بیهقی، احمد بن حسین، دلائل النبوة، مترجم محمود مهدوی دامغانی، تهران، انتشارات علمی‌‌و

فرهنگی، 1361.

تونه‌ای، مجتبی، فرهنگنامة حج، قم، مشهور، قم، 1390.

ثعلبی نیشابوری، احمد بن ابراهیم، تفسیر الکشف و البیان، بیروت، دارالحیاء، التراث العربی،

ق.

حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، تحقیق یوسف مرعشی، بیروت، دارالمعرفه،

ق.

حرّ عاملی، محمد بن الحسن، تفصیل وسائل الشیعه إلی تحصیل مسائل الشریعه، تهران، کتاب

فروشی اسلامیّه، 1403ق.

جمع من المؤلفین، البدع و المحدثات و ما لا اصل له، جمع و اعداد حمود بن عبدالله المصر،

چ2، ریاض، دار ابن خزیمه، 1419ق.

ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، چ7، بیروت، موسسة الرساله، 1410ق.

رازی، فخرالدین، محمد بن عمر، تفسیر مفاتیح الغیب، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1381ق.

راغب، حسین بن محمد، معجم مفردات الفاظ قرآن، تصحیح ابراهیم شمس الدین، بیروت،

دارالکتب العلمیة، 1425ق.

راوندی، قطب الدین، الخرائج و ااجرائح، قم، مؤسسة الإمام المهدی، 1409ق.

سجستانی، سلیمان بن‌اشعث، سنن أبی داوود، سیّد محمد اللحام، بیروت، دارالفکر،1410ق.

سیوطی، جلال الدین عبدالرحمان بن ابی بکر، درّالمنثور، بیروت، دار احیاء التراث العربی،

ق.

الشحود، علی بن نایف، احکام المرتد عند شیخ الاسلام ابن‌تیمیه، قاهره، دارالتراث، بی‌تا.

صالحی شامی، محمد بن یوسف، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیرالعباد، تصحیح علی محمد

معوّض و شیخ عادل احمد عبدالموجود، بیروت، دارالکتب العلمیّه، 1414ق.

صدقی زهاوی جمیل، الفجر الصادق، مصر، نشر واعظ، 1323ق.

صدوق، محمّد بن علی بن حسین بابویه قمی، معانی الاخبار، مصحح علی اکبر غفاری، تهران،

دارالکتب الاسلامیّه، 1377.

طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، ‌ترجمة سید محمد باقر موسوی همدانی، چ23، قم،

دفتر انتشارات اسلامی، 1386.

طبرسی، أبومنصور احمد بن علی بن أبیطالب، الإحتجاج، دارالکتب الإسلامیّه، مترجم بهراد

جعفری، چ4، تهران، بی‌نا،1390.

طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان،‌ ترجمة حسین نوری و دکتر مفتح، تهران، فراهانی،

طوسی، محمّد بن حسن، التبیان فی تفسیرالقرآن، مصحح احمد قصیر العاملی، بیروت، داراحیاء

التراث العربی، بی‌تا.

______، امالی، ‌ترجمة صادق حسن زاده،‌ قم، اندیشه ‌هادی، 1388.

فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، تحقیق دکتر مهدی مخزومی‌‌و دکتر ابراهیم السامرایی، تصحیح

اسعد طیّب، قم، اسوه، 1414ق.

قندوزی حنفی، سلیمان بن ابراهیم، ینابیع الموده لذوی القربی، تهران، اسوه، 1416ق.

محلاتی، ذبیح الله، ریاحین الشریعـة، تهران، دارالکتب الإسلامیّه، 1369.

مجلسی، محمد باقر، بحارالآنوار، چ2، تهران، دارالکتب الإسلامیّه، 1363.

مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، چ26، تهران، دارالکتب الاسلامیّه، 1386.

نیشابوری، مسلم‌بن‌حجّاج، صحیح مسلم، مصحح اسماعیل بن احمد طرابلسی، بیروت، دارالطباعه

العامره، 1329ق.

واقدی، محمد بن عمر، المغازی،‌ ترجمة محمود مهدوی دامغانی، چ2، تهران، مرکز نشر

دانشگاهی، 1369.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.