palette
بررسی منشأ تعین اختیار در اعیان ثابته

چکیده

تحلیلی که عرفا از نحوة تکون و شاکله‌بندی اعیان ثابته در تعینات حقی ارائه می‌‌کنند‌ایا قابلیت تعین اختیاریِ حقیقت اختیار در اعیان ثابته را دارد یا نه؟ غالب عرفا معتقدند که اعیان ثابته موجودات مختار، تمام استعدادهای ثبوت یافته مخصوص به خود را در مرتبة علم ذاتی حق تعالی، از ازل الی الابد به صورت ذاتی، لایتغیر و ثبوتی دارا بوده و حقیقت اختیار در اعیان ثابته موجودات مختار، جزء شئون ذاتی اقتضائات اعیان ثابته است، طبق قاعدة " الذاتی لایعلّل "، اختیار در اعیان ثابته تعین ساز و منشأ بردار نیست.‌این نظریه مستلزم جبرگرایی است. در‌این مقاله با نقد نگاه تک ساحتی ( حیثیّت تقیدیِه نفادی) به شکل گیری اقتضائات ذاتی اعیان ثابته، با روش تحلیلی عقلی و با استمداد از مبانی دینی، در صدد اثبات‌این نظریه هستیم که اقتضائات ثبوت یافته در اعیان ثابته که بر اساس ترتّب علّی و معلولی عرفانی(حیثیت تعلیلیه‌اندراجی) در اثر فرایند امتزاج اسماء‌ایجاد شده، فاعل علمی‌‌ در‌این فرایند، تناکح و تعین اسماء ثلاثه علم و قدرت و ارادة حق تعالی بر اساس میزان پذیرش استعدادهای ثبوت یافته در اعیان ثابته خواهد بود و ثمرة‌این تحلیل انطباق با نظریة امر بین‌الامرین است.

واژگان کلیدی
منشأ اختیار، علم ذاتی حق تعالی ، نکاح اسماء، اعیان ثابته، اقتضاء و استعداد.

منابع و مآخذ مقاله

قران کریم

ابن‌سنیا، شرح اشارات و تنبیهات ابن سینا، شارح خواجه نصیرالدین طوسی و قطب الدین رازی،

ج، قم، نشر بلاغه، 1375.

ابن‌عربی، محیی‌الدین، فتوحات مکیه، 4ج، بیروت، دارالصادر، بی‌تا.

______، الرساله الوجودیه، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1425ق.

ترکه، صائن‌الدین علی، تمهید القواعد، ترجمه و شرح محمدحسین نائیجی، 2ج، قم، انتشارات

مطبوعات دینی، 1386.

تهانوی، محمدعلی، کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، تحقیق و اشراف رفیق العجم، 2ج،

بیروت، مکتبـة لبنان، 1996.

جهانگیری، محسن، محیی الدین چهرة برجستة عرفان اسلامی، چ5، تهران، انتشارات دانشگاه

تهران، 1383.

جامی، عبدالرحمن، نقد النصوص، تحقیق ویلیام چیتیک، چ5، تهران، انتشارات دانشگاه تهران،

حسن‌زاده آملی، حسن، دو رساله مُثُل و مثال، قم، نثر طوبی، 1382.

حسینی تهرانی، محمدحسین، مهر تابان، چ3، مشهد، انتشارات علامه طباطبایی، 1418ق.

شهرستانی، محمد، نهایـة الاقدام فی علم الکلام، بیروت، داراحیاء التراث العربیه، طبع الاولی،

ق.

عفیفی، ابوالعلاء، تعلیقات علی فصوص الحکم ابن عربی، تهران، الزهراء، 1366.

فارابی، ابونصر، ‌اندیشه‌های اهل مدینه فاضله، ترجمه و تحشیّه دکتر سید جعفر سجادی، چ2،

تهران، کتابخانه طهوری، 1361.

فرغانی، سعدالدین، مشارق الدرر، تحقیق سیدجمال الدین آشتیانی، چ2، قم، دفتر تبلیغات

اسلامی، 1379.

فناری، محمد، مصباح الانس، تصحیح محمدخواجوی، تهران، مولی، 1378.

قیصری، داوود، شرح فصوص الحکم، تحقیق جلال الدین آشتیانی، تهران، علمی ‌‌و فرهنگی،

قونوی، صدرالدین، رسالـة النصوص، تهران، تحقیق سید جلال الدین آشتیانی، تهران، مرکز نشر

دانشگاهی، 1362.

______، المرسلات، بیروت، داراحیاالتراث العربی، 1416ق.

______، اعجاز البیان، قم، مؤسسة بوستان کتاب، 1381.

______، النفحات الالهیه، تحقیق محمد خواجوی، تهران، مولی، 1375.

ملاصدر، الحکمـة المتعالیه، تعلیقه علامه طباطبایی، ج 1 و 4 ، بیروت، داراحیاالتراث العربی،

ق.

نوروزی، اصغر، اعیان ثابته در عرفان اسلامی، قم، انتشارات مؤسسة امام خمینی، 1390.

یزدان پناه، سیدیدالله، مبانی و اصول عرفان نظری، مصححّ و نگارش سید عطاء انزالی، چ5، قم،

انتشارات مؤسسة امام خمینی، 1393.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.