palette
بررسی و تحلیل کلامی- فلسفی بازسازی بدن آدمی در آخرت ( با التفات به مسئلة "عَجبُ الذَّنب" )

چکیده

سخن پیرامون چگونگی بازسازی بدن در آخرت همیشه از مباحث چالش برانگیز و مهم در میان پیروان ادیان آسمانی، متکلمان و فلاسفة دین باور بوده است. لذا هدف از انجام‌این تحقیق ارائه تبیین فلسفی و کلامی از حدیث معروف به عجب‌الذنب است، بدین مضمون که پس از مرگ انسان همة اجزای بدن مادی از بین می‌‌رود مگر عجب‌الذنب که همانا آخرین مهرة ستون فقرات است و از همین عضو مادی است که بدن اخروی آدمی پدید می‌‌آید. تا بتوان از‌این طریق به بیان یکی از قطعات پازل معاد جسمانی که همانا چگونگی بازسازی بدن در آخرت است، پرداخت لذا برای رسیدن به چنین مقصودی سعی شده تا از طریق روش کتابخانه‌ای دیدگاه‌های متکلمانی همچون خواجه نصیرالدین طوسی، غزالی و.. و از فلاسفه به نظرات ابن‌سینا، ملاصدرا و... بپردازیم که نتیجة برآمده از بررسی‌ها حاکی از قبول ظاهر محتوای حدیث مبنی برحشر بدن عنصری در قیامت از جانب متکلمان مسلمان و عدم پذیرش حدیث از سوی فلاسفه‌ای همچون ابن‌سینا و نیز تأویل حدیث و توجه به باطن آن از سوی ملاصدرا است که تمام‌ این دیدگاه‌ها ربط وثیقی به چارچوب‌های فکریشان داشته است. 

واژگان کلیدی
عجب‌الذنب، بازسازی بدن، معاد جسمانی، متکلمان، فلاسفه

منابع و مآخذ مقاله

قرآن کریم

آشتیانی، سید جلال‌الدین، شرح بر زادالمسافر، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1381.

ابن‌سینا، ابوعلی حسین بن عبدالله، رسائل ابن سینا، قم، بیدار، 1400ق.

______ ، شفا(طبیعیات)،آیـۀ‌‌الله مرعشی نجفی، قم، 1404ق الف.

______ ، نجاة من الغرق فى بحر الضلالات‏، تهران، دانشگاه تهران، 1379.

______ ، الاشارات و التنبيهات‏، قم، البلاغـة، 1375.

______ ، الاضحویه فی المعاد، شمس تبریزی، تهران، 1382.

ابن‌حزم، ابو محمد علی بن احمد بن سعید،‏ فصل في الملل و الأهواء و النحل‏ تعليق از احمد

شمس الدين، بيروت، دارالكتب العلميـة، 1416ق.

ابن‌خمیر، ابوالحسن علی بن احمد، تنزيه الانبياء عما نسب اليهم حثالـة الاغبياء ، به تحقيق دكتر

رضوان دايه، دمشق‏، دارالفكر، 1420ق.

ابن قیم جوزی، محمد بن ابی بکر، روح، بیروت، دارالفکر العربی، 1996.

ابن‌کثیر، عمادالدین ابوالفداء، تفسیر ابن‌کثیر، بازیابی‌شده از وبگاه کتابخانه مدرسه فقاهت، بی‌تا.

http://lib.eshia.ir/41718/6/536

ابن ماجه، محمد بن یزید القزوینی، سنن ابن ماجه، دار احیاء الکتب العربیـة، بی‌تا.

احسایی، احمد بن زین‌الدین، مجموعه الرسائل الحکمیه ( تشتمل علی ثلث و عشرین رساله)،

کرمان، مدرسه مبارکه ابراهیمیه،1350.

احدی، حسن و بنی جمالی، شکوه السادات، علم النفس ازدیدگاه دانشمندان، تهران، دانشگاه

علامه طباطبائی، 1395.

اشعری، ابوالحسن، مقالات الإسلاميين و اختلاف المصلين‏، آلمان، فرانس شتاينر، 1400ق.

ایجی، عضدالدین و جرجانی، میر سید شریف، شرح المواقف، قم، افست، 1325.

بحرانی، ابن میثم، قواعد المرام فی علم الکلام، قم،کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی،1406ق.

بخاری، محمد بن اسماعیل، مختصر صحیح بخاری، بازیابی شده از وبگاه کتابخانه عقیده،

بی‌تا.www.aqeedeh.com

بغدادی، عبدالقاهر، الفرق بين الفرق و بيان الفرقـة الناجيـة منهم، دارالجیل- دارالافاق،

بیروت،1408ق.

تفتازانی، سعدالدین، شرح المقاصد، الشريف الرضي، قم‏، افست، 1409ق.

حکیمی، محمدرضا، معاد جسمانی در حکمت متعالیه، قم، دلیل ما، 1381.

حلی، حسن بن یوسف، نهج الحق و کشف ‌الصدق، بیروت، دارالکتاب اللبنانی، 1982.

______ ، أنوار الملكوت في شرح الياقوت‏، قم، الشريف الرضي‏، 1363.

______ ، كشف المراد في شرح تجريد الاعتقاد، قم‏، مؤسسة النشر الإسلامي، 1413ق.

خطيب بغدادى، احمد بن على، تاريخ بغداد أو مدينـة السلام، 24جلد، بيروت، دارالكتب العلميـة،

ق.

خمینی، روح‌الله ، تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره‌، مقرر عبدالغنی موسوی اردبیلی، تهران،

مؤسسة تنظيم و نشر آثار امام خمينى(س)، 1381.

داماد، میرمحمدباقر،‏ قبسات، به اهتمام دكتر مهدى محقق دكتر سيد على موسوى بهبهانى،

پروفسور ايزوتسو، دكتر ابراهيم ديباجى‏، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1367.

______ ، جذوات و مواقيت، تهران‏، ميراث مكتوب‏، 1380.

دشتکی، منصور بن محمد، مصنفات غیاث الدین منصور حسینی دشتکی شیرازی، تهران، دانشگاه

تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1385.

ربانی نقابی میانجی، حسین، معاد از دیدگاه قرآن، حدیث و عقل، حسین ربانی میانجی، 1373.

زبيدى، محمد بن محمد، تاج العروس من جواهر القاموس، بيروت، دارالفکر، 1414ق.

سجادی، سید جعفر، فرهنگ معارف اسلامی، تهران، دانشگاه تهران، 1373.

سهروردی، شهاب‌الدین، مجموعه مصنفات شيخ اشراق،‏ تهران‏، مؤسسة مطالعات و تحقيقات

فرهنگى، 1375.

______ ، حکمـة الاشراق، تهران‏، مؤسسة مطالعات و تحقيقات فرهنگى، 1373.

______ ، ‏ مجموعه مصنفات شيخ اشراق،‏ تهران‏، مؤسسة مطالعات و تحقيقات فرهنگى، 1375.

______ ، حکمـة الاشراق، تهران‏، مؤسسة مطالعات و تحقيقات فرهنگى، 1373.

سیوطی، جلال‌الدین، در المنثور في التفسير بالماثور، بازیابی شده در وبگاه کتابخانه فقاهت، بی‌تا.

http://lib.eshia.ir/41689/7/252

شعرانی، ابوالحسن، شرح فارسی تجرید الاعتقاد، تهران‏، کتابفروشی اسلامیه، 1376.

شهرستانی، محمد بن عبدالکریم، ملل و النحل، قم، الشریف الرضی، 1364.

صدرالمتالهین شيرازى، محمد بن ابراهيم، تفسير القرآن الكريم، قم، بيدار، 1366 الف.

______ ، شرح اصول کافی، تهران، مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1366ب.

______ ، مظاهر الالهیه فی اسرار العلوم الکمالیه، تهران‏، بنياد حكمت اسلامي صدرا، 1378.

______ ، حكمـة المتعاليـة في الأسفار العقليـة الأربعـة، بيروت‏، دار إحياء التراث العربي،‏ 1981.

______ ، مبدأ و المعاد، تهران‏، انجمن حكمت و فلسفه ايران،‏ 1354.

______ ، عرشيـة، تهران، مولى،‏ 1361.

طوسی، خواجه نصیرالدین، آغاز و انجام، تهران، دانشگاه تهران، 1335 الف.

______ ، تلخيص المحصل المعروف بنقد المحصل‏، بيروت، دار الأضواء، 1405ق.‏

______ ، قواعد العقائد، لبنان‏، دارالغربـة، 1413 ق الف.

______ ، اخلاق ناصری، تهران، علمیه اسلامیه، 1413ق ب.

______ ، تمهیدالاصول در علم کلام اسلامی، مترجم عبدالمحسن مشکوۀالدینی، تهران،

انجمن اسلامی حکمت و فلسفه‌ایران، 1358.

غزالی، ابوحامد محمد، تهافت الفلاسفه، ترجمة علی اصغر حلبی، تهران،کتابفروشی زوار، 1363.

______ ، مجموعـة رسائل الإمام الغزالي، بيروت‏، دار الفكر، 1416ق.

______ ، إحیاء علوم الدین، بيروت‏، دارالکتب العربی، بی‌تا.

______ ، اربعین فی اصول الدین، بیروت، دارالکتب العلمیـۀ، 1988.

______ ، کیمیای سعادت، تهران، علمی و فرهنگی، 1364.

______ ، علم لدنی، مترجم زین‌الدین کیائی نژاد، عطائی، تهران، 1361.

فخر رازی، ابوعبدالله محمد بن عمر، مطالب العاليـة من العلم الإلهي‏، بيروت‏، دار الكتاب العربي،

ق.

______ ، مباحث المشرقیـة فی علم الالهیات و الطبیعیات، قم، بیدار، 1370.

______ ، أربعين في أصول الدين، قاهره‏، مكتبـة الكليات الأزهريـة، 1986.

قاضى، عبد الجبار بن احمد، مغني في أبواب التوحيد و العدل، قاهره‏، الدارالمصریه، 1965.

کلینی، محمد بن اسحاق، اصول من الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیـۀ، 1365.

لاهيجى‏، فياض،گوهر مراد، تهران، سايه‏، 1383.

مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بيروت‏، مؤسسة الوفاء، 1404 ق الف.

______ ، مرآة العقول‏، به تحقيق سيد‌هاشم رسولى‏، تهران‏، دار الكتب الإسلاميـة، 1404ق ب.

______ ، آسمان و جهان، تهران، انتشارات اسلامیه، 1351.

______ ، حق‌الیقین، تهران، انتشارات اسلامیه، بی‌تا.

فاضل مقداد، ابوعبدالله، للوامع الهیه فی المباحث الکلامیه، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1422ق.

______ ، انوار الجلالیه فی شرح الفصول النصیریه، مشهد، مجمع البحوث الإسلاميـة، 1420ق.

میرباقری، محسن، "عالم ذر در قرآن کریم(بررسی14‌آیه)"، پژوهش‌های قرآن و حدیث، سال

پنجاهم، شماره یکم، ص142-123، 1396.

نسائی، احمد بن علی، السنن الکبری، بیروت، لبنان، مؤسسـۀ الرسالـۀ، 1421ق.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.