palette
بررسی عقل از دیدگاه ملاصدرا و میرزا مهدی اصفهانی

چکیده

عقل ازنظر ملاصدرا بر شش معنا به‌صورت اشتراک لفظی اطلاق می‌شود. ازنظر وی یکی از مهم‌ترین معنای عقل، همان قوة ادراکی است که انسان با آن به ادراک اشیاء می‌پردازد. همچنین خداوند متعال به برخی انسان‌ها نوری عطا می‌کند که به‌وسیلة آن تبعیت از دستورات دینی ممکن می‌شود. میرزا مهدی اصفهانی عقل را نوری می‌داند که خداوند متعال ‌این نور را پس از رسیدن انسان‌ها به بلوغ، به آن‌ها عطا می‌کند. انسان‌ها ‌این نور را در حالت غضب و شهوت از دست می‌دهند. ازنظر وی عقل فلسفی گمراه‌کننده است. با تبیین ویژگی‌های عقل موردنظر میرزا مهدی اصفهانی و ملاصدرا و تدقیق در معنای عقل عملی و نظری، می‌توان بین عقل مورد نظر ‌این دو متفکر اشتراکاتی پیدا کرد. ‌این اشتراکات تنها در بخشی از خصوصیات عقل عملی هست اما بنا بر تصریحات میرزا مهدی اصفهانی عقل نظری مورد قبول ملاصدرا ناکارآمد است و دفاع برخی مروجین مکتب تفکیک از میرزا مهدی اصفهانی مبنی بر قبول حجیت ‌این عقل توسط او، با عبارات او ناسازگار است

واژگان کلیدی
عقل، نور، ملاصدرا، میرزا مهدی اصفهانی

منابع و مآخذ مقاله

قرآن کریم

اصفهانی، میرزا مهدی، ابواب الهدی، تحقیق حسن جمشیدی، قم، بوستان کتاب،1385.

______، انوارالهدایه- القضاء و القدر و البداء، قم، مؤسسة معارف اهل‌البیت علیهم‌السلام،

ش الف.

______، معارف القرآن، قم، مؤسسة معارف اهل‌البیت علیهم‌السلام، 1396ش ب.

______، تقریرات (به قلم شیخ محمود تولائی)، مشهد، مرکزاسناد آستان قدس رضوی، شمارة

، بی‌تا.

______، مصباح الهدی به ضمیمه اعجاز القرآن، تحقیق حسن جمشیدی، قم، بوستان کتاب،

______، ابواب الهدی، مقدمه وتحقیق و تعلیق حسین مفید، تهران، زنبق، 1387.

پترسون، مایکل و دیگران، عقل و اعتقاد دینی، تهران، طرح نو، 1383.

حکیمی، محمدرضا، مکتب تفکیک، چ9، قم، دلیل ما، 1384.

جوادی‌آملی، عبدالله، تسنیم، ج4، تحقیق حجـة‌الاسلام احمد قدسی، چ6، قم، اسراء، 1389.

______، تسنیم، ج 11، تحقیق حجـة الاسلام حسن واعظی، چ4، قم، اسراء، 1388.

رحیمیان، علی‌رضا، مسئله قیاس، تهران، زنبق، 1387.

شريف الرضى، محمد بن حسين، نهج البلاغـة (للصبحي صالح)، هجرت، قم، 1414 ق.

صدرالمتألهین شیرازی، محمدابن ابراهیم، الحکمـة المتعالیـة فی‌الاسفار العقلیـة الاربعـة، چ3،

بیروت، داراحیاءالتراث العربی، 1981.

______، تفسیر القرآن الکریم، تحقیق محمد خواجوی، چ2، قم، بیدار، 1366 .

______، شرح اصول الکافی، تحقیق وتصحیح محمد خواجوی، تهران، مؤسسة مطالعات و

تحقیقات فرهنگی،1383.

______، الشواهد الربوبیـة، چ2، مشهد، المرکز الجامعی النشر، 1360.

______، المبداءو المعاد، تصحیح سید جلال آشتیانی، تهران، انجمن حکمت و فلسفه،1354. ______، مجموعه رسائل فلسفی، تصحیح و تعلیق حامد ناجی، تهران، حکمت،1375.

______، مفاتیح الغیب، تصحیح و تعلیق محمد خواجوی، تهران، مؤسسة مطالعات و تحقیقات

فرهنگی،1363.

قزوینی، شیخ مجتبی، بیان الفرقان فی توحید القرآن (با تعلیقات‌ آیت‌الله سید جعفر سیدان)، قم،

دلیل ما، 1389.

مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، چ2، بیروت، دارالتراث العربی، 1403 ق.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.