palette
مبانی جهان‌شناختی رمزپردازی در حکمت متعالیة صدرایی

چکیده

رمزپردازی شیوه‌ای برای انتقال معانی است که در حوزه‌های مختلفی مانند حکمت و هنرهای سنتی کاربرد داشته و در عرصة فرهنگ و تمدن اسلامی نیز دارای سابقه است. سهروردی و عرفا از رمزپردازی به شکل گسترده‌ای استفاده کرده‌اند. از آنجا که حکمت متعالیه یکی از مهم‌ترین مکاتب حِکمی در حکمت اسلامی است این مسئله قابل تأمل است که در حوزة جهان‌شناسی کدامیک از مبانی این حکمت با رمزپردازی تناسب داشته و می‌تواند به عنوان پشتیبان نظری آن قرار گیرد؟ مبانی جهان‌شناسی حکمت متعالیه به دلیل بهره‌مندی از نگاه وجودی، با مسئلة رمزپردازی کاملاً سازگار و متناسب است. از این میان می‌توان به مبانی‌ای هم‌چون مثُل افلاطونی، تطابق عوالم، عالم مثال و حرکت جوهری اشاره کرد که هر یک به نحوی مبین رمزپردازی است؛ لذا مبانی جهان‌شناسانه حکمت متعالیه چارچوبی را فراهم می‌نمایند که بر اساس آن‌ رمزپردازی دارای بنیانی عقلانی خواهد بود و همچنین معیاری را برای ارزیابی رمزپردازی‌های صحیح و عقلانی در اختیار قرار می‌دهد. در این مقاله برای دستیابی به مطلوب از روش توصیفی تحلیلی استفاده شده است.

واژگان کلیدی
حکمت متعالیه، مبانی جهان‌شناسی، رمز، رمزپردازی

منابع و مآخذ مقاله

آملی، سید حیدر، تفسیر المحیط الاعظم، چ3، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد،

ق.

______، المقدمات من کتاب النصوص، تهران، قسمت ایرانشناسی انستیتو ایران و فرانسه

پژوهش‌های علمی در ایران، 1352.

______، انوارالحقیقـة و اطوارالطریقـة و اسرارالشریعـة، قم، نورعلی‌نور، 1382.

ابن‌ترکه، صائن الدین علی، شرح گلشن راز، تهران، آفرینش، 1375.

ابن‌سینا، الشفا (الاهیات)، قم، مکتبه آیـة الله مرعشی، 1404ق.

______، الشفا (الطبیعیات)، قم، مکتبه آیـة الله مرعشی، 1404ق.

______، الاضحویه فی المعاد، تهران، شمس تبریزی، 1382.

اخوان الصفا، رسائل، بیروت، الدار الاسلامیه، 1412ق.

اعوانی، غلامرضا،«مبادی هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی نگاه نمادین به جهان»، خیال، شمارة 5،

ص53- 42، 1382.

امینی، مهدی،«بررسی مبانی حِکمی رمز و نماد در اندیشه ملاصدرا»، فصلنامة کیمیای هنر، سال

پنجم، شمارة 18، 1395.

سبزواری، هادی، شرح منظومه، تهران، نشر ناب، 1379.

السراج الطوسى، ابونصر، اللمع فى التصوف، ليدن، مطبعه بريل، 1914.

سهروردی، شهاب الدین، مجموعه مصنفات، چ2، تهران، مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی،

صدرالمتألهین، مفاتیح الغیب، تهران، مؤسسة تحقیقات فرهنگی، 1363.

______، الحكمـة المتعاليـة فى الاسفار العقليـة الاربعـة، چ3، بیروت، دار احیاء التراث، 1981.

______، العرشیـة، تهران، مولی، 1361.

______، تعلیقه بر حکمـة الاشراق، چاپ سنگی، بی‌تا.

______، ایقاظ النائمین، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران، بی‌تا.

______، المظاهر الالهیـة فی اسرار العلوم الکمالیه تهران، بنیاد حکمت صدرا، 1387.

______، سه رسائل فلسفی، چ3، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1387.

______، مجموعه رسائل فلسفی صدرالمتألهین، تهران، انتشارات حکمت، 1375.

______، مجموعه الرسائل التسعـة، تهران، بی‌نا، 1302.

______، شرح الهدایـة الاثیریـة، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی،1422ق.

______، کسر اصنام الجاهلیـة، تهران، بنیاد حکمت صدرا، 1381.

______، المبدا و المعاد، تهران، انجمن حکمت و فلسفة ایران، 1354.

______، الشواهد الربوبيـة فى المناهج السلوكيه، تحقیق سید جلال‌الدین آشتیانی، چ4، قم،

بوستان کتاب، 1386.

طباطبایی، سید محمد حسین، بدایـة الحکمـة، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، بی‌تا.

غزالى، ابوحامد محمد، إحياء علوم الدين‏، بيروت، دارالكتاب العربى‏، بی‌تا.

قبادیانی، ناصرخسرو، وجه دین، چ4، تهران، اساطیر، 1393.

______، جامع الحکمتین، چ2، تهران، طهوری، 1363.

کربن، هانری، چشم اندازهای فلسفی و معنوی اسلام ایرانی، ترجمة انشاءالله رحمتی، تهران،

سوفیا، 1391.

______، ابن‌سینا و تمثیل عرفانی، ترجمة انشاءالله رحمتی، تهران، جامی، 1387.

کلینی، محمدبن‌یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1407ق.

کمالی‌زاده، طاهره، مبانی حِکمی هنر و زیبایی از دیدگاه شهاب الدین سهروردی، چ2، تهران،

فرهنگستان هنر، 1392.

معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، تهران، نامن، 1384.

مولوی، جلال‌الدين‌محمد، کلیات دیوان شمس تبریزی، تهران، طلوع، بی‌تا.

الهاشمی، السید احمد، جواهر البلاغه فی المعانی و البیان و البدیع، الطبعه العاشره، مصر، مطبعه

الاعتماد، 1939م.

همدانی، عین‌القضات، نامه‌ها (مکتوبات)، چ2، تهران، اساطیر، 1387.

هنری، احمدرضا، «مبانی هستی‌شناختی رمزپردازی در حکمت متعالیه»، دو فصلنامة علمی

پژوهش‌های هستی‌شناختی، سال هشتم، شمارة 15، 1398

______، «رمزپردازی معرفت در اندیشه صدرا»، دو فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های معرفت‌شناختی، سال هشتم، شمارة 18، 1398


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.