palette
«بررسی تطبیقی کرامات اولیاء از دیدگاه هجویری، قشیری و امام محمّد غزّالی»

چکیده

منطبق با برخی آموزه­های عرفان و تصوّف به سالک در هنگام وصول به حق نیروی دخل و تصرّف در طبیعت عطا می­شود که نتیجۀ آن صدور اعمالی است که دیگران از انجام آن عاجزند که از آن به «خرق عادات و کرامات» تعبیر می­شود.

هدف پژوهش حاضر بیان دیدگاه­های هجویری، قشیری و امام محمّد غزّالی در اثبات این گونه افعال است و از آن جا که ایشان از آثار پیشین و هم عصر خود بهره جسته و بر آثار پسین نیز تأثیر گذار بوده­اند، بررسی آثار آنها می­تواند روشنگر عقاید کلّی پیرامون مسأله کرامت اولیاء در تصوّف اسلامی باشد؛ از این­رو این پژوهش با روش کیفی و به شیوۀ تحلیلی ـ تطبیقی و با استفاده از منابع کتابخانه­ای و با نگاهی متن محور به تحلیل نظریّات ایشان دربارۀ کرامت خواهد پرداخت.

تأیید و اثبات کرامات نزد هر سه مؤلف عمدتاً مبنایی روایی و نقلی دارد و ایشان با استناد به دلایل نقلی نظیر اشارات قرآنی، احادیث و روایات و بیان حکایات از سایر عرفا به بیان و اثبات جواز صدور کرامات از سوی اولیاء می­پردازند. در دیدگاه ایشان کرامات شرط ولایت نبوده، بلکه جزئی از مقام اولیاء و مؤید نبوّت و رسالت انبیاست.

واژگان کلیدی
اولیاء، کرامات، هجویری، قشیری، غزّالی

منابع و مآخذ مقاله

ـ قرآن کریم

ـ ابونصر سرّاج طوسی، عبدالله بن علی (1388)، اللّمع فی التصوّف، تصحیح رینولد نیکلسن، ترجمه مهدی محقق، چاپ دوم، تهران: اساطیر

ـ ابراهیمی دینانی، غلامحسین (1390)، منطق و معرفت از نظر غزّالی، چاپ چهارم، تهران: امیر کبیر

ـ ابن‌عربی، محیی‌الدین‌محمّد. (1994). الفتوحات المکیّه، تحقیق عثمان اسماعیل یحیی، جلد دوم، بیروت: دار‌الصادر

ـ بقلی شیرازی، روزبهان. (1389). مشرب الارواح، شرح قاسم میرآخوندی، تهران: آزاد مهر

ـ جامی، نورالدین عبدالرحمن (1386)، نفحات الانس، تهران: سخن

ـ دهخدا، علی اکبر (1364)، لغت نامه، تهران: دانشگاه تهران

ـ رجائی بخارایی، احمد علی. (1375). فرهنگ اشعار حافظ، چاپ هشتم، تهران: علمی

ـ زرین کوب، عبدالحسین. (1386). بحر در کوزه، چاپ دوازدهم، تهران: علمی

ـ ــــــــــــــــــــــــــــــ. (1383). تصوّف ایرانی در منظر تاریخی آن، ترجمه مجدالدین کیوانی، تهران: سخن

ـ غزّالی، ابوحامد محمّد. ( 1386)، الاقتصاد فی الاعتقاد (الف)، ترجمه پرویز رحمانی، قزوین: حدیث امروز

ـ ــــــــــــــــــــــــــــ. (1367). الاقتصاد فی الاعتقاد (ب)، بیروت: دارالکتب اﻟﻌﻠﻤﻴﮥ

ـ ــــــــــــــــــــــــــــ. (1372). القسطاس المستقیم (مجموعه رسائل)، بیروت: دار الکتب اﻟﻌﻠﻤﻴﮥ

ـ ــــــــــــــــــــــــــــ. (1349). اعترافات غزّالی (ترجمه المنقذ من الضلال)، ترجمه زین-الدین کیائی نژاد، چاپ 4، تهران: عطائی

ـ ــــــــــــــــــــــــــــ. (1393). کیمیای سعادت، ویراستار فروغ صفائی، چاپ دوم، تهران: میلاد

ـ ــــــــــــــــــــــــــــ. (1359). منهاج العابدین، ترجمه عمر بن عبدالجبار سعدی ساوی، تصحیح احمد شریعتی، تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفۀ ایران

ـ غنی، قاسم. (1375). تاریخ تصوّف در اسلام (و تطوّرات و تحولات مختلفۀ آن از صدر اسلام تا عصر حافظ)، جلد دوم، چاپ هفتم، تهران: زوار

ـ قشیری، ابوالقاسم. (1392). آداب السّلوک، شرح اسماء الحسنی، معراج نامه (ترجمۀ سه رساله عرفانی)، ترجمۀ محمود رضا افتخار زاده، تهران: جامی

ـ ــــــــــــــــــــــ. (1392). ترتیب السلوک فی طریق الله، تصحیح و شرح از ابراهیم بسیونی، ترجمۀ محمود رضا افتخار زاده، تهران: جامی

ـ ــــــــــــــــــــــ. (1385). رساله قشیریّه، ترجمۀ ابوعلی احمد بن عثمانی، تصحیح بدیع-الزمان فروزانفر، چاپ نهم، تهران: علمی و فرهنگی

ـ کاشانی، عزالدین محمود بن علی. (1394). مصباح الهداﻳﮥ و مفتاح الکفاﻳﮥ، تصحیح جلال الدین همایی، چاپ دوازدهم، تهران: سخن

ـ کاکایی، قاسم، حقیقت، لاله. (1387)، «ماهیّت ایمان از دیدگاه محمّد غزّالی»، فصلنامۀ فلسفه و کلام اسلامی آینۀ معرفت دانشگاه شهید بهشتی، شماره 14، صص 143 ـ 168

ـ گرجی، مصطفی، یزدانی، حسین، کوپا، فاطمه، محمّدی، مهدی. (1394). «تحلیل ارتباط-های چهار گانۀ بشری در ترجمۀ رسالۀ قشیریّه»، فصلنامۀ دُرّ دَری دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد، سال 5، شماره 15، صص 49 ـ 64

ـ لاهیجی، محمّد. (1387). مفاتیح الاعجاز فی شرح گلشن راز، با مقدمۀ کیوان سمیعی، تهران: سنایی

ـ نیکلسن، رینولد.ا. (1358). تصوّف اسلامی و رابطۀ انسان و خدا، ترجمه محمّد رضا شفیعی کدکنی، تهران: توس

ـ هجویری، علی بن عثمان. (1386). کشف‌المحجوب، مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمود عابدی، چاپ سوم، تهران: سروش


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.