palette
نسبت آموزة رجعت با تعالیم یهود و عبدالله بن سبأ، نقد رویکرد ناصر القفاری به اصالت رجعت

چکیده

رجعت از آموزه‌های اصیل مکتب کلامی امامیه است که از سوی سایر نحل اسلامی مورد انتقادات گسترده قرار گرفته است. ناصر القفاری اندیشمندِ وهابیِ معاصر در کتابِ اصول مذهب الشیعـة الإمامیـة، انتقادات گسترده‌ای را به این آموزه مطرح کرده که دامنة این انتقادات ریشه‌ها، ناتمامیِ دلایل و دلایلِ بطلان این عقیده را درنوردیده است. او کوشیده تا با مرتبط دانستنِ این اعتقاد به تعالیم اهل کتاب و ارائة تصویری یهودی از آن، ریشه‌های آن را به خارج از اسلام گره زده و عبدالله بن سبأ را بنیان‌گذار این تفکر معرفی نماید. این امر در حالی است که افزون بر آیات و روایات متواترِ دال بر آموزة رجعت، اساساً یهودیان به رجعتِ پسینی معتقد نیستند، و از عبدالله بن سبأ نیز هیچ‌گاه اعتقاد به رجعت مصطلح گزارش نشده ‌است. مهم‌ترین دستاورد متن حاضر علاوه بر رد پندارهای قفاری، تبیین تمایز اندیشة رجعت در کلام امامیه و گزاره‌های منتسب به یهود و سبأئیت است

واژگان کلیدی
رجعت، ناصر القفاری، عبدالله بن سبأ، یهود، کلام امامیه

منابع و مآخذ مقاله

قرآن

ابن‌ابی‌حاتم، عبد الرحمن، الجرح و التعديل، بيروت، التراث العربی، ط1، 1952.

ابن‌ابی‌شبیـة، عبداللّه، المصنّف، الرياض، الرشد، ط1، 1409ق.

ابن‌الأثیر، علی، أسد الغابـة، بيروت، دارالكتاب‌العربی، بی‌تا.

______، الكامل، تحقيق: تدمری، عمر، بیروت، العربی، 1417ق.

ابن الجوزی، عبد الرحمن، کشف المشکل، الریاض، الوطن، 1418ق.

ابن‌ بابویه، محمد، الإعتقادات، قم، كنگره شیخ مفید، ط2، 1414ق.

______، التوحید، قم، النّشر الإسلامی، ط1، 1398ق.

______، الخصال، تحقیق: غفارى، على اكبر، ‏قم، ‏النّشر الاسلامی، ط1، ‏1362‏.

______، علل الشّرائع، قم، داورى، ط1‏، 1385ق.

______، من لایحضره الفقیه، تحقیق: غفاری، علی اکبر، قم، النّشر الاسلامی، ط2، 1413 ق.

ابن‌ حبان، محمد. الثقات، الهند: الكتب الثقافيـة، ط1، 1393ق.

______، المجروحین‌من‌المحدثين. تحقيق: إبراهيم زايد، محمود، حلب، الوعی، ط1،1396ق.

______، الصحیح، تحقيق: الأرنؤوط، شعيب، بيروت، الرسالـة، ط2، 1414ق.

ابن حبیب، محمد، المحبر، بیروت، دارالآفاق، بی‌تا.

ابن حنبل، أحمد، المسند، تحقیق: النوری، أبو المعاطی، بيروت، عالم الكتب، ط1، 1419ق.

ابن‌ خلدون،عبد الرحمن، التاریخ، بیروت، التراث العربی، ط4، بی‌تا.

ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، بيروت، دار صادر، ط1، 1968.

ابن‌ شعبه‏، الحسن، تحف العقول، تحقیق: غفاری، علی اکبر، قم، النّشر الإسلامی، ط2، 1404ق.

ابن ‌شهر آشوب، محمد، المناقب، قم، علامه، ط1، 1379ق‏.

ابن عبدالبر، يوسف، الاستذکار، تحقيق: معوض، محمد علی، بیروت، العلميـة، ط1، 1421ق.

______، التمهید، تحقيق: العلوی مصطفى بن أحمد، مغرب، وزارة الأوقاف، 1387ق.

ابن عساکر، علی، تاریخ مدینه دمشق، بیروت، دارالفکر، 1415 ق.

ابن قتیبه، عبداللّه، تأویل مختلف الحدیث، تحقيق: النجار، محمد زهري، بيروت، الجيل، 1393ق.

______، المعارف، تحقیق: عکاشه، ثروت، مصر، المعارف، ط2، 1969.

ابن‌کثیر، إسماعيل، البدایـة و النّهایـة، بيروت، التراث العربی، ط1، 1408ق.

______، التفسیر، تحقیق: المرعشلی، یوسف، بیروت، المعرفـة، 1412ق.

ابن ماجه، محمد، السنن، تحقیق: عبد الباقی، محمد، بیروت، دارالفكر، بی‌تا.

ابن ‌هشام، عبدالملک، سیرة النبویه، تحقیق: عبدالحميد، محمد، مصر: محمدعلی صبيح، 1383ق .

ابو داود، سليمان، السنن، تحقیق: الارنؤوط، شعیب، بیروت، الرسالـة، ط1، 1430ق.

الأسترآبادی، علی، تأويل الآيات الظاهرة، قم، مدرسـة الإمام المهدی، ط1، 1407ق.

الإصفهانی، الحسین، مفردات ألفاظ القرآن، تحقیق: داوودی، صفوان، بیروت، دار القلم، ط1،

ق.

اکبری، محمدرضا، عصر شکوهمند رجعت، قم، جمکران، چ2، 1390.

الالبانی، محمد نا‌صرالدین‌. صحیح و ضعیف سنن ابن ماجه، اسکندریه، نور الإسلام، 2001.

______، صحیح و ضعیف سنن ابی‌داود، اسکندریه، نور الإسلام، 2001.

______، صحیح و ضعیف سنن ترمذی، اسکندریه، نور الإسلام، 2001.

______، صحیح و ضعیف سنن نسائی، اسکندریه، نور الإسلام، 2001.

الآلوسی، السید محمود، روح المعانی، بيروت، التراث العربی، بی‌تا.

البخاری، محمد، الصحیح، تحقیق: البغا، مصطفى، بیروت، ابن‌كثیر، ط2، 1407ق.

بریتیش و فورن، کتاب مقدس، لندن، دار السلطنه، 1945.

البلاذری، احمد، أنساب الاشراف، بیروت، دارالفکر، ط1، 1417ق.

التّجلیل، ابو طالب، تنزیه الشّیعه الإثنی عشریّه عن الشّبهات الواهیّه، قم، المجمع العالمی لاهل

البیت، 1413ق.

التّرمذی، محمد، السنن، تحقيق : شاکر، أحمد، بيروت، التراث العربی، بی‌تا.

الثعلبی، أحمد بن محمد، التفسیر، بيروت، التراث العربي، ط1، 1422ق.

الثقفی، ابراهیم، الغارات، تحقیق: الحسینی، عبدالزهراء، قم، الإسلامیه، ط1، 1410ق.

الجرجانی، عبداللّه، الکامل فی ضعفاء الرجال، بیروت، دارالفکر، 1409ق. .

الجوزجانی، إبراهيم، أحوال الرجال، تحقيق: البدری، صبحی، بيروت، الرسالـة، ط1، 1405ق.

الحاكم، محمد، المستدرك على الصحیحین مع تعلیق ذهبی، تحقیق: عطا، عبدالقادر، بیروت،

العلمیـة، ط1، 1411ق.

الحائری، على، إلزام الناصب، تحقیق: عاشور، على، بیروت، الأعلمى‏، ط1، 1422ق.

الحلی العاملی، الحسن، مختصر البصائر، قم، الإسلامی، 1421ق.

الحمیدی، عبدالله، المسند، تحقيق: الأعظمی، حبيب، بیروت، العلمیـة، بی‌تا.

الخصيبى، حسين، الهدايـة الكبرى، بيروت،: البلاغ، ‏1419ق‏.

الدّارمی، عبداللّه، السّنن، تحقیق: زمرلی، فواز، بیروت، العربی، ط1، 1407ق.

الذّهبی، محمد، سير أعلام النبلاء، بیروت، الرسالـة، ط2، 1405ق.

______، المغنى فى الضعفاء، تحقيق: نور الدين عتر، بی‌نا، بی‌تا.

______، ميزان الاعتدال، تحقيق: عبدالموجود، بيروت، العلميـة، ط1، 1995م.

الرّاوندی، سعید، الخرائج والجرائح، قم، مؤسسة الإمام المهدی، ط1، 1409ق.

السّیوطی، عبد الرحمن، الدّر المنثور. بیروت، دار الفكر، 1993.

الشافعی، محمد، الرسالـة، بیروت، العلميـة، بی‌تا.

الشّامی، محمد، سبل الهدى و الرشاد، تحقيق: عبد الموجود، عادل، بيروت، العلميـة، ط1، 1414ق.

الشريف المرتضى، على، الرّسائل. تحقیق: رجائی، محمّد، قم، دار القرآن الکریم، ط1، 1405ق.

الشهرستانی، محمد، الملل والنحل، بیروت، دارالمعرفه، ط1، 1410ق.

شیروانی، علی؛ ریحانه هاشمی، "پاسخ‌گویی به شبهات رجعت: شبهات قفاری در اصول مذهب

الشّیعه"، پژوهشنامه مذاهب اسلامی، سال اول، شمارة1 (بهار 1393)، 126-109.

الصنعانی، عبد الرزاق، المصنف، تحقیق: الأعظمی، حبيب، بیروت، المجلس العلمی، 1403ق.

طاهری ورسی، احمد علی، رجعت یا حیات دوباره، قم، مسجد مقدس جمکران، چ4، 1392.

الطبرانی، سليمان، طرق حدیث من کذب علی، عمان، مکتب الاسلامی، ط1، 1410ق.

______، المسند الشامیین، تحقيق: حمدي بن عبد المجيد، بيروت، الرسالـة، ط1، 1405ق.

الطبری، محمد، التاریخ، بیروت، الاعلمی، ط4، 1403ق.

الطّوسی، محمّد، إختیار الرّجال الکشی، مشهد، دانشگاه مشهد، ط1، ‏1409ق.

______، العقائد الجعفريـة، قم، الاسلامی، ط1، 1411ق.

______، الفهرست، تحقیق: طباطبائى، عبدالعزیز، قم، مكتبـة الطباطبائی‏، ط1، 1420ق‏.

______، تهذیب الأحکام، تحقیق: خرسان‏، تهران، الإسلامیه، ط4،‏ 1407ق.

العاملی، محمد، ا‏لإيقاظ، تحقیق: رسولى، هاشم‏، تهران، نوید، ط1، 1362ش.

العسقلانی، أحمد. تهذیب التهذیب، بيروت، دارالفكر، ط1، 1404ق.

______، فتح الباری، بیروت، دارالمعرفـة، ط2، بی‌تا.

العسکری، المرتضی، عبد اللّه بن سبأ و اساطير اخرى، تهران، المجمع العلمي الاسلامي‏، ط1،

ق.

العینی، محمود، عمدة القاری، بيروت، التراث العربی، بی‌تا.

الفیّومى، أحمد، المصباح المنیر، قم، دارالهجرة، ط2، 1414ق.

القرطبی، محمّد، الجامع لأحکام القرآن، تحقیق: البخاری، هشام، الریاض، عالم الکتب، 1423ق.

القفاری، ناصر، اصول مذهب الشیعـة الامامیـة الاثنی عشریـة عرض و نقد، بی‌جا، بی‌نا، ط1،

ق.

القمّی‏، على‏، التّفسیر، تحقیق: موسوى، طیب‏، قم، دارالکتب، ط3، 1404ق.

الکنتوری، محمد قلی، تشیید المطاعن، هند، كشميری(چاپ سنگی)، 1241ق.

کهن، آبراهام، گنجینه‌ای از تلمود، ترجمه: نتن‌آلی، یهوشوع، تهران، اساطیر، چ2، 1390.

الكوفی، ابراهیم، التفسیر، تهران، وزارة الإرشاد‏، ط1، 1410ق.

المجلسی، محمّد باقر، بحار الأنوار، بیروت، التّراث العربی، 1403ق.

محسنی دایکندی، محمدعظیم، رجعت در عصر ظهور، قم، بنیاد حضرت مهدی، چ3، 1390.

المزّی، یوسف، تهذیب الکمال، بیروت، الرسالـة، 1406ق.

المصری، احمد امین. فجر الاسلام. بیروت، العربی، چ 14، 1979.

المفید، محمّد، اوائل المقالات، قم، المؤتمر للشیخ المفید، ط1، 1413ق.

______، المسائل السَّرَویّه، قم، المؤتمر للشیخ المفید، ط1، ‏1413ق‏.

النّجاشی، أحمد، الفهرست، قم، النّشر الاسلامی، 1365.

النسائى، أحمد، السنن الكبرى، تحقیق: شلبی، حسن، بیروت، الرسالـة، ط1، 1421ق.

______، الضعفاء و المتروكين، حلب، دار الوعي، ط1،1396ق.

النّیسابوری، مسلم، الصّحیح. تحقیق: عبدالباقی، محمّد فؤاد، بیروت، التّراث العربی. بی‌تا.

الهيثمی، علی، مجمع الزوائد، بيروت، العربی، 1407ق.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.