palette
تعريف مابعدالطبيعه بر اساس موجود بما هو موجود از ديدگاه فارابي (بر اساس كتاب الجمع بين رأيي الحكيمين، البرهان، إحصاءالعلوم، أغراض مابعدالطبيعة و تعليقات)

چکیده

فارابي در آثار خود داراي سه ديدگاه در ارائه تعريف مابعدالطبيعه است كه دو ديدگاه وي بر اساس موجود بما هو موجود ارائه شده و در اين مقاله مورد بررسي قرار گرفته است. فارابي در ديدگاهي كه مبتني بر دو كتاب الجمع بين رأيي الحكيمين و البرهان است، موجود بما هو موجود را موضوع فلسفه يا حكمت مي‌داند كه مشتمل بر الهيات، طبيعيات، رياضيات و علم سياست و ياعلم اخلاق است. اين ديدگاه كه در بردارندة نوعي تفسير خام و ابتدايي از اصطلاح موجود بما هو موجود است، ريشه در نظريات اسكندر افروديسي در شرح مابعدالطبيعه دارد. اسكندر نيز در مابعدالطبيعه با وجودي كه به نظر مي‌رسد كه در برخي موارد، تفسير دقيقي از موجود بما هو موجود ارائه مي‌كند ولي در نهايت، حكمت با موضوع موجود بما هو موجود را مشتمل بر اقسامي مي‌داند كه حكمت به معناي دقيق كلمه با موضوعيت موجودات الهي و نيز طبيعيات با موضوعيت موجودات طبيعي از جمله اين اقسامند. 

  ديدگاه نهايي فارابي در تعريف بر اساس موجود بما هو موجود  با اندكي تفاوت، در سه اثر إحصاءالعلوم، أغراض مابعدالطبيعه و تعليقات متمركز است. فارابي در إحصاء العلوم كه هر چند به پختگي دو اثر ديگر نيست، بر خلاف كتاب الجمع و البرهان تشخيص مي‌دهد كه مباحث موجود بما هو موجود متعلق به دانشي در عرض طبيعيات، رياضيات و علم مدني است و در رسالة أغراض كه به طور اختصاصي در آن به شرح و تبيين تعريف مابعدالطبيعه بر اساس موجود بما هو موجود و موضوع و بخش‌هاي مي‌پردازد، اين ديدگاه را به اوج خود مي‌رساند. وي در تعليقات، هماهنگ با رسالة أغراض، به تعريف و موضوع مابعدالطبيعه پرداخته و تبيين و تفسير دقيق‌تري را از اصطلاح موجود بما هو موجود ارائه مي‌دهد.    

واژگان کلیدی
فارابي، مابعدالطبيعه، الهيات، فلسفه، البرهان، الجمع بين رأيي الحكيمين، إحصاءالعلوم، أغراض مابعدالطبيعة و تعليقات

منابع و مآخذ مقاله

 ابن سينا، الشفاء، الإلهيات، مقدمه ابراهيم مدكور، قم، مکتبه آيه الله مرعشی نجفی، 1404ه.ق

 ـــــــ، النجاة من الغرق فى بحر الضلالات، مقدمه و تصحيح: محمد تقي دانش پژوه، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1379ه.ش

 ابن نديم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ترجمه: محمد رضا تجدد، تهران، انتشارات اساطير، 1381 ه.ش

 فارابي، إحصاءالعلوم، مقدمه و شرح علي بوملحم، بيروت، مكتبه الهلال، 1996م تعليقات، مقدمه، تصحيح و تحقيق: سيد حسين موسويان، تهران، موسسه پژوهشي حكمت و فلسفه ايران، 1392

 ـــــ، تعليقات، مقدمه، تصحيح و تحقيق: سيد حسين موسويان، تهران، موسسه پژوهشي حكمت و فلسفه ايران، 1392

 ـــــ، التنبيه علي سبيل السعاده، تحقيق و مقدمه: جعفر آل ياسين، تهران، حكمت ،1371

 ـــــ ، الحروف،بيروت، مقدمه و تصحيح: محسن مهدي، بيروت، دارالمشرق ،1986

 ـــــ ، «رساله في أغراض الحكيم في كل مقاله من الكتاب الموسوم بالحروف» در الثمره المرضيه في بعض الرسالات الفارابيه، ليدن،1890

 ـــــ، كتاب الجمع بين رأيي الحكيمين، تصحيح نادر البير نصري، تهران، انتشارات الزهرا، 1405 ه.ق

 ـــــ، «البرهان» در المنطقيات للفارابي، تصحيح و مقدمه: محمد تقي دانش پژوه، قم، مكتبه آيه الله المرعشي ،1408

 كيان خواه، ليلا، بررسی تعریف مابعدالطبیعه از دیدگاه فارابی(بر اساس کتاب های تحصيل السعاده، فلسفة أرسطوطاليس، الحروف و فصول منتزعه)، حكمت سينوي، شماره52 ،1393

 Alexander of Aphrodisiac, On Aristotle Metaphysics 1, Translated by William E. Dooley S.J., London duckworth, 1989.

 Alexander of Aphrodisiac, On Aristotle Metaphysics 4, Translated by Arthur Madigan, London duckworth, 1993.

 Aristotle, The complete work of Aristotle, translated by W.D. Ross, edited by Barnes, USA , Prinston university press,1995.

 Avicenna, The life of IBN SINA, A critical edition and annotated translation by William Gohlman, Albany, New York, State university of new York press, 1974

 Bertolacci, Amos, The Reception of Aristotle’s Metaphysics in Avicenna’s Kitab AlShifa, Brill, Leiden. Boston,2006.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.