palette
بررسي و تحليل هستي‌شناختي ادراک عقلي از ديدگاه ابن‌سينا

چکیده

ادراک داراي انواع گوناگون است و مهمترين آنها، ادراک عقلي است. شناخت حقيقت و چگونگي حصول اين ادراك ، يکي از مسائل مهم در فلسفه به‌شمار مي‌رود. ابن سينا ره در اين موضوع معتقد به دو رويکرد است؛ رويکرد اول همان نظريه تجريد است، يعني تجريد ماهيت از عوارض غريبه آن. ابن سينا ادراک را حاصل انتزاع صورت شيء خارجي و حلولش در نفس مي‏داند. به عبارت ديگر، نفس، صورت محسوسات را از ماده آنها انتزاع كرده و آن را مجرد مي‏كند، و اين تجريد وقتي تام شد، تعقل رخ مي‏دهد. و رويکرد دوم، نظريه اتصال نفس با عقل فعال است. يعني در عالم هستي، جوهري مفارق وجود دارد و صورت معقولات بالذات در آن جوهر موجود است. وقتي كه نفس به اين جوهر عقلاني متصل مي‏شود، از اين جوهر، در نفس نيز، صور عقليه خاصي مرتسم مي‏شود. در اين نوشتار، هر دو رويکرد مورد تحليل و بررسي قرار گرفته و نقد گرديده است.

واژگان کلیدی
ادراك عقلي- ابن سينا- تجريد- اتصال به عقل فعال.

منابع و مآخذ مقاله

قرآن الکريم.

آملي، محمد تقي، درر الفوائد، تعليقه بر شرح المنظومه سبزواري، مؤسسه اسماعيليان، قم، بي تا.

ابن سينا، شيخ الرئيس، الاشارات و التنبيهات، چاپ اول، نشر البلاغه، قم، 1375.

ابن سينا، شيخ الرئيس، التعليقات، تحقيق از عبد الرحمن بدوي، مكتبة الاعلام الاسلامى، بيروت،1404( الف )

ابن سينا، شيخ الرئيس، الشفاء( الطبيعيات)، مكتبة آية الله المرعشى، قم، 1404 ( ب )

ابن سينا، شيخ الرئيس، المبدأ و المعاد، به اهتمام عبد الله نوراني، چاپ: اول، موسسه مطالعات اسلامى، تهران، 1363.

ابن سينا، شيخ الرئيس، النجاة من الغرق فى بحر الضلالات، مقدمه و تصحيح از محمد تقي دانش پژوه، چاپ: دوم، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، 1379.

بهمنيار بن المرزبان، التحصيل، تصحيح و تعليق از استاد شهيد مرتضى مطهري، چاپ دوم، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، 1375.

جرجانى، السيد الشريف على بن محمد، كتاب التعريفات، چاپ: چهارم، ناشر: ناصر خسرو، تهران، 1370.

صدر المتألهين، الحكمة المتعالية فى الاسفار العقلية الاربعة، چاپ: سوم، دار احياء التراث، بيروت،1981.

صدر المتألهين، الشواهد الربوبية فى المناهج السلوكية، تصحيح و تعليق از سيد جلال الدين آشتياني، چاپ: دوم، المركز الجامعى للنشر، مشهد، 1360.

صدر المتألهين، شرح و تعليقه بر الهيات شفا شيخ الرئيس ابو علي سينا، بنياد حکمت اسلامي صدرا، تهران، 1380.

طوسى، خواجه نصير الدين ، شرح الاشارات و التنبيهات للمحقق الطوسى، چاپ: اول، نشر البلاغة، قم، 1375.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.