palette
نظریة سلولی اخلاق با تأکید بر آرای علامه طباطبایی

چکیده

 

 

در تئوری­های متنوعی که در حوزة فرااخلاق مطرح است، اصول اخلاقی در یکی از دو راهیِ جهان­شمولی یا جهان­ناشمولی قرار می­گیرد. اما نگارنده در این جستار تلاش کرده تا راه سومی باز کند؛ راه سومی که در آن، اخلاق به مثابة سلولی زنده تلقی شده مشتمل بر هسته و سیتوپلاسمی که بحسب حضورشان در بافت (=دین) و سیستم خاص (=زیست بوم و زیست نوع انسانی)، ظهور مصداقی متفاوتی پیدا می­کند؛ البته این سلول اخلاقی در همة بافت­ها و سیستم­ها هستة سخت غیرفروکاهشیِ جهان­شمول دارد، اما این هسته بحسب دین و زیست­بوم­های متفاوت و زیست­نوع­های مختلف، ظهور متفاوت پیدا کرده؛ ظهوری که قدر مشترکی با هستة اولیه و تفاوتهایی با آن دارد؛ هسته­های جدید، بحسب مفهوم و فضایل چهارگانه و عینیت آنها مشترک با هستة اولیه و بلحاظ مصادیق جدیدش، هویت غیرجهان­شمول دارد و متفاوت با هستة اولیه است؛ همانند سلول زنده که در بافت­ها و اندام­های مختلف، ظهور و کارکردهای آن تغییر می­یابد. بنابراین پرسش پایة این جستار عبارت است:  چگونه می­توان اخلاق را از دیدگاه علامه طباطبایی هم جهان­شمول و هم وابسته به زیست­بوم و زیست­نوع و غیرجهان­شمول دانست؟ دستاوردهای این پژوهش عبارتند از: نظریة سلولی مستنبط از علامه طباطبایی سه هستة متنوع دارد که اخلاق بحسب هستة نخست، جهان شمول و غیرفروکاهشی است، اما بلحاظ مصادیق متفاوت هستة دوم و سوم، غیرجهان­شمول، یعنی، منطقه­ای، گروهی و گاهی شخصی است. گفتنی است: نظریة اخلاقی یاد شده بحسب هستة سخت یک و دو هیچ یک از مختصات و الزامات نسبی­گرایی اخلاقی را واجد نیست. همچنین، رفتار هایی که در نظریه­های اخلاقی رایج از مصادیق کارهای افراطی است در نظریة سلولی، می­تواند برای گروهی، رفتار افراطی و برای طیفی دیگر متعالی و ضروری باشد.

 

واژگان کلیدی
نظریة سلولی اخلاق، نسبی­گرایی اخلاقی، فطرت، دین، علامه طباطبایی.

منابع و مآخذ مقاله

منابع فارسی

کتاب‌ها

الاصبهانى، ابو نعيم احمد بن عبد الله (بی‌تا)، حلية الاولياء و طبقات الاصفياء، 11جلد، دار ام القراء للطباعة و النشر - قاهرة، چاپ: اول.

التسترى، سهل بن عبد الله (1423ق) تفسير التسترى، 1جلد، دار الكتب العلمية - بيروت، چاپ: اول..

ریچلز، جیمز (1389)، فلسفة اخلاق، ترجمة آرش اخگری، تهران، انتشارات حکمت.

روزبهان بقلى شيرازى (2008م) تفسير عرائس البيان فى حقائق القرآن، 3جلد، دار الكتب العلمية - بيروت، چاپ: اول.

طباطبايى، محمد حسين (بی‌تا)، الرسائل التوحيدية، بيروت، موسسه النعمان چاپ: اول.

طباطبايى، محمد حسين (1371)، الميزان فى تفسير القرآن، 20جلد، اسماعيليان - قم، چاپ: دوم.

فرانکنا، ویلیام کِی (1392)، فلسفة اخلاق، ترجمة هادی صادقی، قم، طه.

مصباح یزدی، محمدتقی (1380)، فلسفة اخلاق، تهران، شرکت چاپ و نشر بین الملل.

محمدی، مسلم (1389)، مکتب‌های نسبی‌گرایی اخلاقی (از یونان باستان تا دوران معاصر)، قم، انتشارات بوستان کتاب.

محيى الدين بن عربى (1422) تفسير ابن عربى (تأويلات عبد الرزاق)، 2جلد، دار احياء التراث العربى - بيروت، چاپ: اول، 1422

------------- (1421ق) مجموعه رسائل ابن عربى(ثلاث مجلدات)، 3جلد، دار المحجة البيضاء - بيروت، چاپ: اول.

هولمز، رابرت ال (1385)، مبانی فلسفة اخلاق، ترجمة مسعود علیا، تهران، ققنوس.

مقالات

جوادی محسن و سلاطین، مصطفی(1391)، «گزارش و تحليل ديدگاه آيت الله جوادى آملى در باره نسبى گريى اخلاقى»، مجله اخلاق وحیانی، پاییز ، سال اول - شماره 1 ، صص 75 - 102.

منابع انگلیسی

Gilbert Harman and judith jarvis Thomson, Moral Relativism and Moral objectivity, Blackwell, 1988.

Pojman, Louis P & Fieser, James, Ethics Discovering Right And Wrong, Seventh Edition, United States Of America, Wadsworth, 2012

Kellenberger, J,Moral relativism : a dialogue, rowman & littlefield publishers, united states of america,2008.

Nilson, kai, "Ethical Relativism And the facts of cultural Relativy", social research, vol 33, 1967, p35-49.

Shapiro, Dan, "What is ethical relativism?" Presentation to the Knights of the

Round Table, Research Associate Sheldon Chumir Foundation for Ethics in Leadership, October 14, 2008.

Sheehy, Paul, "Moral Relativism", Richmond Journal of Philosophy 13 ,Autumn 2006.

Stanford Encyclopedia of Philosophy, "Moral Relativism", Chris Gowans,

First published Thu Feb 19, 2004; substantive revision Mon Apr 20, 2015.

sumner, william ,graham, Folkways, A study of the sociological importance

Of usages, manners, customs ,Mores, and morals, The Athenæum Press, Boston, 1902.

Wong, David. B, Moral Relativy, University of California press, Berkeley, 1984.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.