palette
رابطه سنت گرایی با معرفت دینی

چکیده

جریان سنت گرایی يكي از گفتمان‏ هاي مهم دوران معاصر است كه به بررسي «سنّت» به‌عنوان پديده‏اي با منشأ الهى مي‏پردازد. جريان سنت‏گرا، هر سنتى را جلوه‏اي از جلوه‌هاي خورشيد هدايت و موجي از درياي حقيقت مي‏داند. اين نوشتار، با رويكردي گزارشي، تحليلى به اين موضوع مي‏پردازد كه چگونه مي‏توان به اين رهيافت رسيد كه آيا سنت موردنظر سنت‏گرايان، تا چه اندازه می تواند با معرفت دینی  ارتباط پیدا کند؟ همچنین اين پژوهش، از يك‌سو خود مقدمه‏ اى است براى جريان‏شناسى تفكر دينى معاصر و از سوي ديگر پى‏جويى و بهره ‏گيرى از آنها براى به‏­سازى معرفت دينى و رويارويى منطقى با پرسش ‏ها و چالش‏­هاى فراروى مطالعات جريان‏ شناسانه است. وحدت متعالي اديان، از جمله مؤلفه هاي گفتمان سنت­گرايي است كه به نوعي حاصل رويكرد آنان را به اديان نشان مي دهد. سنت گرايان با تكيه بر تنوع ضروري وحي ها، اصل راست آييني، تمايز قلمرو ظاهر و باطن و وحدت دروني اديان مي كوشند وجوه اختلافي ميان اديان را كنار زده، به گوهر مشترك ميان آنها دست يابند. از اين منظر، اختلاف ميان اديان، سطحي و ظاهري است و همة اديان در سطحي متعالي به وحدت مي رسند. مقالة حاضر پس از تشريح محتواي اصول ياد شده از نظر سنت گرايان، به نقد و بررسي اين مفهوم در گفتمان سنت گرايي مي پردازد.

 همچنین سنت گرایی با توجه به این که به اصل یگانه و متعالی میان ادیان و سنن معتقد است و متناظر با این اصل در نهاد انسان ها نیز قایل به اصلی متعالی است، راه تعامل میان ادیان را هموار کرده است. و از آنجا که ادراکات حضوری و شهودی و نیز باور به وحی و خدا، جزء اصول آن است، راه تعامل دین با سنت را نیز فراهم آورده است. اما از آنجا که هیچ دین یا مسلکی را برتر از ادیان یا مسلک­های دیگر نمی داند، و هر دینی را برای پیروان خود ارزشمند و مطلق می پندارد، به نظر می رسد راه ارزیابی را محدود می کند.

واژگان کلیدی
سنت‌گرایی؛ معرفت دینی، حکمت خالده، وحدت متعالی ادیان، معرفتشناسی دینی، اصل توجیه باور دینی.

منابع و مآخذ مقاله

اصلان، عدنان، پلوراليسم ديني راههاي آسمان، ترجمة انشاءالله رحمتي، تهران، نقش جهان، 1382.

بيناي‌مطلق، محمود، نظم و راز، تهران، هرمس، 1385.

پترسون، مایکل، هاسکر، ویلیام، رایشنباخ، بروس، بازینجر، دیوید، ترجمه احمد نراقی و ابراهیم سلطانی، تهران: طرح نو، 1376.

جستارهایی در فلسفه‏ی دین، ترجمه‏ی مرتضی فتحی زاده، انتشارات اشراق، ص 41 .

جوادی آملی، عبدالله، انتظار بشر از دین، تحقیق و تنظیم محمدرضا مصطفی پور، قم: مرکز نشر اسراء، 1380.

جوادی آملی، عبدالله، دین شناسی، تحقیق و تنظیم محمدرضا مصطفی پور، قم: مرکز نشر اسراء، 1380.

حسین زاده، محمد، پژوهشی تطبیقی در معرفت شناسی معاصر، قم، مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره)، چاپ اول، 1382.

حلي، حسن‌بن يوسف، كشف المراد في شرح تجريد الاعتقاد، قم الالهيات، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، 1382.

دانش، جواد، «حكمت خالده و وحدت متعالي اديان» معرفت، ش120، 1386.

رودریک چیزم، نظریه‏ی شناخت، ترجمه‏ی دکتر مهدی دهباشی، انتشارات حکمت، ص 35 .

شوآن، فريتيوف، «انسان شناسي معنوي، ترجمه عليرضا رضايت»، اطلاعات حكمت و معرفت، ش 38، 1388.

شوآن، فريتيوف، اسلام و حكمت خالده، ترجمه فروزان راسخي، تهران، هرمس، 1383.

شوآن، فريتيوف، گوهر و صدف عرفان اسلامي، ترجمة مينو حجت، تهران، دفتر پژوهش و نشر سهروردي، 1381.

شووان، فریتیوف، اسلام و حکمت خالده، ترجمه فروزان راسخی، تهران: هرمس، مرکز بین المللی گفتگوی تمدن ها، 1383.

شووان، فریتیوف، حکمت خالده، ترجمه هادی شریفی، نشریه معارف، فروردین-تیر 1363، شماره 1.

فعالی، محمدتقی، درآمدی بر معرفت شناسی معاصر و دینی، قم: انتشارات معارف، 1379.

فنایی اشکوری، محمد، تهران: انشارات برگ، 1374.

قائمي نيا، عليرضا، «وحدت متعالي اديان»، قبسات، ش 37، 1384.

قائمی نیا، علیرضا، علم قدسی در حکمت خالده، نشریه ذهن، تابستان 1385، شماره 26.

كريم زاده، طاهر، «بررسي و نقد كثرت‌گرايي به روايت سيدحسين نصر»، پژوهشنامه فلسفه دين، ش 21، 1389.

لگنهاوزن، محمد، اسلام و كثرت‌گرايي ديني، ترجمه نرجس جواندل، قم، ط، 1379.

مجید محمدی، دین علیه ایمان، انتشارات کویر، ص 11 ، نیز، ر. ک: مصطفی ملکیان، جزوه‏ی معرفت دینی، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب.

محمدرضایی، محمد؛ کریم زاده، طاهر، مقایسه دیدگاه جان هیک و سید حسین نصر در باب کثرت گرایی دینی، نشریه الهیات تطبیقی، تابستان 1389، شماره2.

محمّدى، مجيد، دين‌شناسى معاصر، تهران، قطره، 1374.

معلمی، حسن، نگاهی به معرفت شناسی در فلسفه غرب، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول، 1380.

ملكيان، مصطفى، راهى به رهايى: جستارهايى در باب عقلانيت و معنويت، تهران، نگاه معاصر، 1381.

مهدوی، منصور، پارسانیا، حمید، ارزیابی حکمت خالده، نشریه معرفت فلسفی، بهار 1391، سال نهم شماره 35.

مهدوی، منصور؛ کرباسی زاده، علی، نقد و بررسی وحدت متعالی ادیان در گفتمان سنت گرایی، نشریه معرفت ادیان، زمستان 1390، سال سوم شماره 9.

نصر، سید حسین، آرمان ها و واقعیت های اسلام، ترجمه شهاب الدین عباسی، تهران، دفتر پژوهش و نشر سهروردی، 1383.

نصر، سید حسین، نیاز به علم مقدس، ترجمه حسن میانداری؛ ویراسته احمدرضا جلیلی، قم: موسسه فرهنگی طه، 1378.

هاملین، دیوید، تاریخ معرفت شناسی، ترجمه شاپور اعتماد، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اول، 1374.

هیک، جان، فلسفه دین، مترجم بهزاد سالکی، ویراستار بهاءالدین خرمشاهی، تهران: انتشارات بین المللی الهدی، 1376.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.