دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 26 2 2026 06 22 The Meaning of Life in the Ontological Horizon: A Comparative Study of Spinoza and Allameh Tabatabaʾi معنای زندگی در افق هستی‌شناختی: مطالعه تطبیقی در اندیشه اسپینوزا و علامه طباطبایی 63 82 106944 10.48308/jipt.2026.243173.1737 FA حسن کرمی محمدآبادی دانش‌آموخته دکتری مدرسی مبانی نظری، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-5499-3453 علی عسگری یزدی گروه مبانی نظری، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0009-5733-5112 سید مجتبی میردامادی گروه مبانی نظری، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0003-0201-9592 Journal Article 2026 01 05 The crisis of meaning in the contemporary world is rooted more in the disconnect between individual consciousness and ontological order than in biological challenges. This comparative study examines the philosophical systems of Baruch Spinoza and Allameh Tabatabai as two distinct responses to this crisis. Findings indicate that while both thinkers agree on the necessity of overcoming “ignorance of one’s position” to achieve meaning, their proposed paths lead to distinct horizons. Emphasizing immanent necessity and the dissolution of individuality in the “intellectual love of God,” Spinoza portrays a static meaning based on accepting nature’s governing necessity. In contrast, relying on the graded unity of existence and transubstantial motion, Tabatabai views meaning as a process of “becoming” and active perfection toward the Absolute Truth. This article’s innovation lies in proposing the “active acceptance” model; a paradigm where the tranquility derived from understanding Spinozan necessity serves not as an endpoint, but as an infrastructure for the perfectionist passion and movement toward the divine encounter in Tabatabai’s thought. This synthesis provides a comprehensive alternative for modern humanity to establish a meaningful balance between the determinism of laws and the desire for transcendence. <span lang="FA">بحران معنا در جهان معاصر، بیش از آنکه محصول چالش‌های زیستی باشد، ریشه در گسست میان آگاهی فردی و نظم هستی‌شناختی دارد. این پژوهش، با رویکردی تطبیقی، منظومه فکری باروخ اسپینوزا و علامه طباطبایی را به‌مثابه دو پاسخ متفاوت به این بحران واکاوی می‌کند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که، علی‌رغم اشتراک هر دو متفکر در ضرورت عبور از «جهل از جایگاه خود» برای دستیابی به معنا، مسیرهای پیشنهادی آن‌ها به دو افق متمایز ختم می‌شود: اسپینوزا، با تأکید بر ضرورت درون‌ماندگار و انحلال فردیت در «عشق عقلانی به خدا»، نوعی معنای ایستا و مبتنی بر پذیرش ضرورت حاکم بر طبیعت را ترسیم می‌کند. درمقابل، علامه طباطبایی، با تکیه بر وحدت تشکیکی و حرکت جوهری، معنا را از سنخ «شدن» و استکمال فعالانه به‌سوی حق مطلق می‌بیند. نوآوری این مقاله در ارائه مدل «پذیرش فعالانه» است؛ مدلی که در آن آرامش ناشی از درک ضرورت اسپینوزایی نه به‌مثابه پایان راه، بلکه به‌منزله زیرساختی برای شور استکمالی و حرکت به سوی لقاءاللّه در اندیشه علامه عمل می‌کند. این تلفیق آرا بدیلی جامع برای انسان مدرن فراهم می‌آورد تا، در میان جبر قوانین و میل به تعالی، توازنی معنادار برقرار سازد.</span> https://jipt.sbu.ac.ir/article_106944_86608031e096a98f112097eeaa8ad418.pdf