دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 26 2 2026 06 22 An Examination of the Development of the Concept of Divine Accompaniment from Imāmī Theology to Transcendent Theosophy, with a Focus on Verse 7 of Sūrat al-Mujādilah بررسی تحول مفهوم معیت الهی از کلام امامیه تا حکمت متعالیه با محوریت آیه ۷ سوره مجادله 43 62 107011 10.48308/jipt.2026.242719.1719 FA منصور عبدالهی گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. عبدالله حسینی اسکندیان گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0000-0003-2318-022X علی بابایی گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2025 12 01 <span lang="EN">The majority of Imāmī theologians and Mullā Ṣadrā have offered different interpretations of the noble verse 7 of Sūrat al-Mujādilah in accordance with their respective foundational principles. The Islamic theological school, by accepting an absolute ontological separation and by maintaining a categorical and structural difference between the existence of things and the existence of God Almighty, has interpreted God’s “being with” things in terms of knowledge and power. That is to say, with respect to divine epistemic accompaniment, God Almighty encompasses all beings and has knowledge of them. From Ṣadrā’s perspective, however, and on the basis of principles such as the principiality of existence, the doctrine of the Simple Reality, and the denial of numerical unity with respect to God, this verse offers a deeper understanding of the relation between God and being, explaining the relationship between Creator and creature in existential terms. This study, using a descriptive-analytical method, seeks to explain and examine the notion of accompaniment as presented in the thought of Imāmī theologians and in Ṣadrian philosophy in relation to verse 7 of Sūrat al-Mujādilah. Although Mullā Ṣadrā agrees with the theologians in affirming divine epistemic accompaniment, he maintains that God Almighty, due to the existential permeation of being throughout all levels of reality, is existentially with every creature. At the same time, although God is with creatures, He is transcendent above their existential deficiencies. Mullā Ṣadrā’s notion of existential accompaniment establishes the utterly dependent identity of creatures in relation to God Almighty.</span> <span lang="FA">قاطبه متکلمان امامیه و ملاصدرا تفسیرهای مختلفی با توجه به مبانی خود از آیه شریفه 7 سوره مبارکه مجادله ارائه داده‌اند. مکتب کلامی اسلامی، با پذیرش بینونت عزلی و قائل شدن به تفاوت سنخی و ساختاری وجود اشیا با وجود حق تعالی، معیت خدا با اشیا را به‌نحو علمی</span><span lang="FA"> </span><span lang="FA">ـ</span><span lang="FA"> </span><span lang="FA">قدرتی تفسیر کرده است؛ یعنی حق تعالی، از نظر معیت علمی، محیط بر موجودات است و بدان‌ها علم دارد. اما از نگاه صدرا و براساس مبانی همچون اصالت وجود، بسیط‌الحقیقه و نفی وحدت عددی، این آیه </span><span lang="AR-SA">فهمی عمیق‌تر از نسبت خدا با هستی ارائه می‌دهد و رابطه خالق و مخلوق را به صورت وجودی تبیین می‌کند</span><span lang="FA">. در این تحقیق، با روش توصیفی</span><span lang="FA"> </span><span lang="FA">ـ</span><span lang="FA"> </span><span lang="FA">تحلیلی به تبیین و بررسی معیت مطرح در اندیشه متکلمان امامی و حکمت صدرایی از آیه 7 سوره مبارکه مجادله پرداخته می‌شود. ملاصدرا اگرچه در پذیرش معیت علمی با متکلمان هم‌نواست، معتقد است که حق تعالی به دلیل سریان وجودى در همه مواطن هستى، به نحو وجودی، با هر مخلوقی معیت دارد و حق تعالی، اگرچه با مخلوقات است، از نواقص وجودی آن‌ها منزه است. معیت وجودی ملاصدرا هویت عین‌الفقری مخلوقات به حق تعالی را به اثبات می‌رساند.</span> https://jipt.sbu.ac.ir/article_107011_f2c7f7fbabc46218a6ed40a7111f7d39.pdf