دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 26 2 2026 06 22 Soul and Body in the Thought of Ibn Hindū al-Rāzī نفس و بدن در اندیشه ابن‏هندوی رازی 105 122 107280 10.48308/jipt.2026.243492.1752 FA ابراهیم نوئی گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2026 02 22 <span lang="EN">Faculty Member of the Department of Islamic Studies, Faculty of Theology and Religions, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.</span><span lang="EN"> </span> <span lang="FA">اندیشه‏های ابن‏‏هندوی رازی (وفات 420ق) مغفول ‏مانده‌اند، ازجمله اندیشه‏اش ‏درباره نفس و رابطه‏اش با بدن. بااین‌حال، مسکویه و غزالی تحت‌تأثیر اویند. نوشتار حاضر نخستین ‏پژوهش در این زمینه است و با استفاده از نسخ خطی یافت‌شده از آثار وی و نیز آثار منتشرشده‏اش فراهم آمده است. او انسان را «الحیّ الناطق المائت» تعریف می‌کند. این تعریف ابداع او نیست و بهتر بود در آن بر نحوه ‏خاص وجود انسان ‏تأکید می‏کرد. انسان مرکبی انضمامی ‏از نفس و بدن است. درک ما از وجود نفس ادراکی‏ بدیهی است و به آثار نفس ناطقه علم حضوری داریم. بدن جسمِ آلی طبیعی است که نفس کمال نخستین آن است. بدن مادی، ولی نفس جوهری مجرد است ‏که بدن را به‌مثابه ابزاری برای تحقق کمالاتش به کار می‏گیرد. نفس دارای انواع نباتی، ‏حیوانی و انسانی است و پذیرش وجود نفسِ واحد در اجسام گوناگون امری محال است. نفس انسانی قوای گوناگونی دارد که برخی را از مراتب پیشینش همراه دارد و با تجهیزش به مرتبه ناطقه بر آن‌ها برتری می‏یابد. استکمال این نفس در اتصاف به ملکه عدالت و رسوخ صور‏ معقول ‏در آن و اتصال به عقل مستفاد است. تبیین ‏این اندیشه‏ها به ضمیمه برخی مناقشه‏های پیرامونشان از دستاوردهای مقاله حاضر است که با روش توصیفی از نوشته‏های وی استخراج و تحلیل شده است. </span> https://jipt.sbu.ac.ir/article_107280_808a2488d93d98258b46be8497e6c6f4.pdf