دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 8 3 2008 09 22 بازخوانی نظریة شک دکارت 94532 FA مسعود امید داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺒﺮﻳﺰ Journal Article 2015 05 17 معمولاً در بحث از شک دکارت برعنصر یا مؤلفه‌هایی چند از آن اشاره یا تأکید می شود و اغلب به جنبه‌ها و اضلاع متعدد آن، به تفکیک پرداخته نمی‌شود. این مقاله در پی آن است تا با موضوع تحقیق قرار دادن شک در فلسفة دکارت و با نگاهی تحلیلی و فلسفی به آرا و آثار وی، ابعاد مختلف و شبکه‌ای را که دکارت در فلسفة خود برمحور نظریة شک تنیده است، مطرح سازد. از این رو، به مؤلفه‌های متعددی در نظریة شک از قبیل تعریف، وجود، ملاک، چارچوب داری، هدف، فایده، حدود، مراتب، اقسام، توجیه‌پذیری،گستره و... می‌پردازد و براین اساس پیشنهاد می-کند تا با ملاحظة ابعاد مختلف مذکور و با لحاظ مجموع آنها، شک دکارتی را در افق یک «نظریة» مستقل فلسفی نظاره کنیم. https://jipt.sbu.ac.ir/article_94532_630357f242ab2d9ba43fe9a1923ae8ec.pdf

دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 8 3 2008 09 22 میزان انطباق نظرات متکلمان در قاعدة لطف با گفتار اهل بیت(علیهم السلام) 94539 FA محمد جواد فلاح داﻧﺸﮕﺎه تهران Journal Article 2015 05 17 مهم‌ترین دلیل عقلی ارائه شده در مورد اصل امامت، «قاعدة لطف» است. این قاعده وجود امام و نصب وی را لطف می‌داند و از طرفی لطف را بر خداوند واجب دانسته و آنگاه نصب امام را بر خداوند واجب می‌داند. درمورد کبری این قیاس اختلافاتی در دیدگاه شیعه و سنی وجود دارد. صغرای قیاس مذکور (لطف بودن وجود امام) به صورت‌های گوناگون تبیین شده است. تبیین کمال معنوی،‌تبیین کمال اجتماعی و حفظ بقای شریعت از جمله تقریرهای ذکر شده در این قاعده است؛ بررسی تطبیقی این قاعده با رویکرد تحلیلی،‌ به خصوص با نظر به صغری این قاعده نزد متکلمان و کلام معصومان (علیهم السلام) وجوه اشتراک و افتراق این قاعدة عقلی را بین متکلمان و کلام اهل‌بیت(ع) آشکار و کاستی‌های این قاعده در پرتو کلام معصومان تکمیل و بازسازی می شود. https://jipt.sbu.ac.ir/article_94539_eac5ca0bbb0263706111fff434aac76e.pdf

دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 8 3 2008 09 22 نور و مباحث مشترک آن در فلسفة اشراق و شعر مولوی 94550 FA محبوبه عبدالهی اهر داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻣﻌﻠﻢ آذرﺑﺎﻳﺠﺎن Journal Article 2015 05 17 اساس فلسفة اشراق «نور برتر» است که اصل و منشأ هستی به شمار می‌رود و با حکمت خسروانی و پهلوی ایرانیان باستان و نیز حکمت یونانیان قدیم مرتبط است و سهروردی احیا کنندة این فلسفه، در دامن عرفان و حکمت اسلامی است. با توجه به کاربرد واژة «نور» و ترادفات آن با بسامد بالا در اشعار مولانا، متوجه جایگاه خاص این واژه در افق فکری وی می‌شویم. براین اساس، در این نوشته سعی شده است مناسبات و مشابهات محتوایی نور در آثار سهروردی و اشعار مولانا بررسی و نمایانده شود. https://jipt.sbu.ac.ir/article_94550_35f818a5888f329f20e193b4b2b7cfe4.pdf

دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 8 3 2008 09 22 سعادت حقیقی از دیدگاه ملاصدرا(ره) 94559 FA محمد قاسم الیاسی داﻧﺸﺠﻮی دﻛﺘﺮی ﻓﻠﺴﻔﻪ و ﺣﻜﻤﺖ اﺳﻼﻣﻲ ﺟﺎﻣﻌـة اﻟﻤﺼﻄﻔﻲ اﻟﻌﺎﻟﻤﻴه Journal Article 2015 05 17 از دیر باز « سعادت حقیقی» در کنار کمال، خیر و لذت‌های انسان مورد گفتمان حکیمان و فیلسوفان بوده است. به خاطر گستردگی این مفاهیم، به‌ویژه سعادت حقیقی، رویکردها و دیدگاه‌های گوناگونی در بارۀ آن وجود داشته و تاکنون هیچ ملاک مورد توافق همگانی ارائه نشده است. بدین روی، در این مقاله کوشش شد، تا زوایای ناپیدای سعادت حقیقی آشکار و لایه‌های گوناگون آن در عرصه‌های مختلف دنیا و آخرت از منظر صدرا معرفی شود. بر این اساس، رهیافت‌ها و فرضیه‌های «سعادت مادی و حسی» «سعادت روحانی» و «سعادت باطنی و نشاط درونی» به عنوان فرضیه‌های احتمالی و رقیب و «سعادت جامع نگر» با رویکرد خاص صدرایی، به عنوان «خود شکوفایی عقلی و سعادت حقیقی» فرضیة اصلی تحقیق، مورد تحلیل و‌ ارزیابی قرار گرفته است. در این مقاله با کمک مبانی نظری مانند: اصالـة الوجود، تشکیکی بودن وجود، جسمانیـة الحدوث و روحانیـة البقاء بودن نفس، حرکت جوهری و اختیار انسان، رابطۀ دنیا و آخرت، اتحاد نفس با قوا، و اتحاد عاقل و معقول به راحتی امتیاز دیدگاه صدرالمتألهین با حکیمان دیگر در رهیافت جامع نگر روشن گردیده و سعادت حقیقی تثبیت شده است. بنابراین، از دیدگاه صدرا، سعادت یا حقیقی یا غیر حقیقی است؛ این دو یا دنیوی یا اخروی می باشند؛ این چهارتا، یا وابسته به حواس ظاهری، باطنی و قوای تحریکی است، یا معلول عقل نظری و عقل عملی است؛ سعادت حقیقی انسان مربوط به عقل انسان به دلیل اتم بودن، اقوی، الزم، اشد و اکثر بودن آن است. هرکدام این سعادت عقل نظری و عملی یا حداقلی یا حد متوسطی یا حداکثری هستند https://jipt.sbu.ac.ir/article_94559_2054b2a9a9fb213b08969f97824a7390.pdf

دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 8 3 2008 09 22 معناشناسی حسن و قبح از دیدگاه عالمان مسلمان 94566 FA محسن جوادی داﻧﺸﮕﺎه ﻗﻢ قباد محمدی شیخی داﻧﺸﮕﺎه ﻓﺮدوﺳﻲ ﻣﺸﻬﺪ Journal Article 2015 05 17 حسن و قبح یکی از مسائل بسیار مهم است که توجه متکلمان را به خود جلب کرده است. عدلیه، بر ذاتی ـ عقلی بودن حسن و قبح افعال شخص عاقل اصرار دارند، در حالی که اشاعره، بر الهی ـ شرعی بودن چنین افعالی تأکید می‌ورزند. پرسش اصلی این است که هر کدام از این واژگان (حسن و قبح، ذاتی و الهی و عقلی و شرعی) چه معنایی دارد و مراد اندیشمندان مسلمان از کاربرد آنها کدام معنا و چه چیزی بوده است؟ در پژوهش حاضر چهار معنا برای حسن و قبح در نظر گرفته شده و نشان داده شده که اختلاف نظر عالمان مسلمان اغلب به معنای چهارم (استحقاق مدح و ذم) مربوط است. بنابراین، با توجه به مقام ثبوت و اثبات چهار صورت برای مسئلة حسن و قبح به معنای چهارم می توان در نظر گرفت. الف . حسن و قبح‌ها از حیث مقام ثبوت، الهی و از حیث مقام اثبات، شرعی باشند؛ ب . حسن و قبح‌ها از حیث مقام ثبوت، ذاتی و از حیث مقام اثبات، شرعی باشند؛ پ . حسن و قبح‌ها از حیث مقام ثبوت، الهی و از حیث مقام اثبات، عقلی باشند؛ ت . حسن و قبح‌ها از حیث مقام ثبوت، ذاتی و از حیث مقام اثبات، عقلی باشند. منظور اشاعره از حسن و قبح به گزینة «الف» مربوط است، اگر چه ظاهر سخن آنان، نفی مقام ثبوت ـ خواه ذاتی یا الهی ـ است، ولی منظور عدلیه، به گزینه‌های «ب، پ و ت» مربوط است که توضیح آنها در خلال تحقیق خواهد آمد https://jipt.sbu.ac.ir/article_94566_89958175836084e781ae37ce3189ca6e.pdf

دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 8 3 2008 09 22 پژوهشی در یادداشت علامه رفیعی قزوینی پیرامون «حقیقت غایت مطلوب در ایجاد عالم » 94593 FA امیر شیرزاد داﻧﺸﮕﺎه رازی Journal Article 2015 05 17 علامه رفیعی قزوینی ره سه یادداشت کوتاه عربی بر کتاب القبسات اثر حکیم میرداماد مرقوم فرموده‌اند. اولین یادداشت در بارة تعابیر حکمای الهی از حقیقت غایت مطلوب از ایجاد عالَم است. بحث در بارة غایت مطلوب خداوند از آفرینش در کلام، حکمت و عرفان مطرح است. برخی متکلمان هرگونه غایت را از خداوند نفی کردند و برخی دیگر ایصال نفع به مخلوق را غایت الهی از آفرینش دانسته‌اند. این دو نظر مورد انتقاد حکما واقع شده است. از نظر حکما نفی هر گونه غایت مستلزم ترجیح بدون مرجح است و ایصال نفع به غیر نیز فاقد شأنیت غرض است. از سوی دیگر تعابیر حکما در غایت الهی متفاوت است. برخی آن را "علم الهی به نظام خیر" و برخی "ذات مقدس الهی" و برخی صرف "جود و احسان" معرفی کرده‌اند. با این همه، بازگشت همة این تعابیر به حقیقت واحد ذات الهی است. این مقاله درصدد پژوهش در این مبحث منطبق بر یادداشت علامه رفیعی قزوینی است. https://jipt.sbu.ac.ir/article_94593_799922a743302f1be865d097ecd6c21c.pdf

دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 8 3 2008 09 22 بررسی و مقایسۀ معقولات ثانیۀ فلسفی در سنت فلسفة اسلامی با مقولات کانتی 94601 FA علی فتحی داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻼﻣﻪ ﻃﺒﺎﻃﺒﺎﻳﻲ Journal Article 2015 05 17 مسئلۀ تبیین فرایند معرفت و شناخت، از جمله مهم‌ترین دغدغه‌های فیلسوفان طی تاریخ تفکر و اندیشه و خاستگاه شکل‌گیری اختلاف‌نظرها و مشاجره‌های بسیار در این میان بوده است و در یک کلام می‌توان گفت در دورۀ جدید پس از دکارت و در اوج آن در کانت فلسفه به معرفت‌شناسی تحویل و به تعبیری مترادف با آن تلقی می‌شود. نگاهی تطبیقی به جریان شکل‌گیری معرفت و یا تطبیق برخی عناصر به کار رفته در آن افزون بر اینکه نقاط قوت و یا ضعف دو سنت فلسفی را بر ملا می‌سازد، راه را برای پژوهش و تطبیــق و معــاضدت و مسـاعدت همـدیگر، بـرای رسیـدن به نقطه‌ای مطلوب‌تر می‌گشاید. این نوشتار با تطبیق معقولات ثانیۀ فلسفی در سنت فلسفۀ اسلامی و مقولات فاهمۀ کانتی در پی آن است که با برداشتن گامی در این مسیر، زمینه را برای کاوش بیشتر پژوهشگران فلسفه فراهم آورد https://jipt.sbu.ac.ir/article_94601_e33e7294faafb3e59f22e8c9c65cc229.pdf