دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 20 4 2021 02 19 A Critical study of Naeini’s View on Causal Necessity in the Light of Transcendent Wisdom بررسی انتقادی دیدگاه نائینی پیرامون ضرورت علّی در پرتو حکمت متعالیه 1 22 100886 10.52547/jipt.2021.211258.0 FA مجید احسن استاد مدعو گروه فلسفه دانشگاه امام صادق (ع) Journal Article 2020 05 14 Causation and its subsidiaries as causal necessity are among the issues considered by thinkers since antiquity till the present time. Despite its long history, it is still the center of attention and the source of controversies. A wide range of views (including absolutely positive or negative ones) on causal necessity shows its difficulty and importance which necessitate more accurate reflection. In Islamic philosophy, including transcendental wisdom, causal necessity has been accepted as one of the fundamental principles of philosophy. That is why, according to various analyses, its refutation or acceptance has no effect on the acceptance of causal necessity principle itself. On the contrary, some of Islamic Usuliyyin, such as Mirza ________________________ * Imam Sadiq University ahsan.majid62@gmail.com Reception date: 99/2/25 Acceptance date: 99/10/8 Naeini and his followers take the view that the result of belief in human will and authority necessitates the denial of causal necessity in the case of free agents. While accepting causal necessity and the principle that “al-Shay-u Ma Lam Yajib Lam Yujad” (the thing that is not obligatory is not existent), these thinkers have considered its allocation and specialization; and therefore, have reduced this rule to obligatory natural causes. The present article is an attempt to study these two opposing positions comparatively. The conclusion is that Mirza Naeini and his followers seem to be not aware of the principles of transcendental wisdom as they advance their discussion according to their non-Sadraian view of Causal necessity. This shows the dominance of customary view among Usuliyyin which is inconsistent with the transcendental wisdom in analyzing the issue, explaining their principles and thought system and in their type of analyses which are borrowed and not original. The paper is a critique of their claim that free agents are not subject to the necessity principle, and their claim that their views are similar to the views of transcendental wisdom. Finally, this paper shows that the various fundamental and structural objections to Mirza Naeini and his followers indicate the strength and comprehensiveness of the position of transcendental wisdom. مسئلة علّیت و فروع آن همچون ضرورت علّی از جمله مسائلی است که از دیرباز مورد توجه متفکران بوده و به‌رغم چنین قدمتی اکنون نیز مورد ملاحظه و رقم زنندة مناقشات زیادی است. طیف گسترد‌ه‌ای از آراء (از اثبات مطلق تا سلب مطلق) که در باب ضرورت علّی ارائه شده نشان از صعوبت و اهمیت بحث داشته و می‌طلبد مورد بررسی و تأمل دقیق قرار گیرند. در فلسفة اسلامی ‌‌و از جمله حکمت متعالیه، ضرورت علّی به عنوان یکی از بنیاد‌های عام فلسفی پذیرفته شده به طوری که با تحلیل‌‌های مختلف، پذیرش یا ردّ آن به منزلة قبول یا ردّ خود اصل علّیت تلقی گشته است. در مقابل، برخی از اصولیین همچون میرزای نائینی و تابعانش با تبیین‌‌های متفاوت، لازمة پذیرش اراده و اختیار انسان را نفی ضرورت علّی در فواعل مختار دیده و ضمن وجدانی و نه عقلی دانستن قاعده "الشیء ما لم یجب لم یوجد" تخصیص یا تخصّص آن را جایز شمرده‌اند و بر همین اساس،‌ این قاعده را به علت‌‌های تامه موجَب و طبیعی فرو کاسته‌اند. از جمله دستاورد‌های مقالة حاضر که در پی بررسی تطبیقی‌ این دو موضع مخالف می‌‌باشد عبارت‌اند‌ از: تبیین عدم تفطن میرزای نائینی و تابعانش به مبانی حکمت متعالیه و پیشبرد بحث‌ ایشان بر همان تلقی غیر صدرایی از مسئلة ضرورت علی، غلبة نگاه عرفی بر اصولیین مخالف حکمت متعالیه در تحلیل مسئله، تبیین مبانی و منظومة فکری ‌ایشان در نوع تحلیل‌‌هایی که در مسئله ارائه می‌‌کنند؛ امری که توسط خودشان صورت نپذیرفته است، بیان اشکالاتی بر‌ایشان که در نوع خود سابقه ندارد همچون نقد قول‌ ایشان به خروج تخصصی فاعل مختار از شمول اصل ضرورت، نقد دیگاه‌‌هایی که از مشابهت تعابیر اصولیین حکم به یکی بودن دیدگاهشان با حکمت متعالیه کرده‌اند؛ در نهایتاًین مقاله نشان خواهد داد که اشکالات مبنایی و بنایی مختلف بر دیدگاه میرزای نائینی و تابعانش، حکایت از قوت و جامعیت موضع حکمت متعالیه در‌این خصوص دارد. کلیـدواژه‌هــا: حکمت متعالیه، میرزای نائینی، ضرورت علّی، اختیار، طلب و سلطنت.

https://jipt.sbu.ac.ir/article_100886_8358c5de9fe8e9e6ce506e8b338a7eef.pdf

دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 20 4 2021 02 19 Divine Agency in the World from Ibn Sina’s نحوة فاعلیت خداوند در عالم از نظر ابن‌سینا 23 44 100899 10.52547/jipt.2021.212670.0 FA آذر سپهوند دانشجوی دکتری رشته فلسفه و کلام اسلامی، گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد قم ، دانشگاه آزاد اسلامی، قم ، ایران محمدحسین ایراندوست استادیار و عضو هیأت علمی ، واحد قم ، دانشگاه آزاد اسلامی، قم ، ایران اسماعیل علی‌خانی عضو هیئت علمی موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران Journal Article 2020 09 29 Ibn Sina made extra efforts to prove divine agency, as one of the most challenging issues in theology and philosophy. In his explanation, he is, on the one hand, in conflict with the Peripatetic philosophers considering the fact that he himself is a follower of the same philosophical school and on the other hand he is engaged in controversy and denial of the Shari'a law concerning this issue. He considers the issue of the world being "created or eternal", as one of the main foundations of this issue, "controversial”, implying that there are arguments for and against it. In his debate with the peripatetic philosophers, he refutes the primordiality of matter as believed by the Aristotelians and, __________________________ * Islamic Azad University Qom Branch azarsepah@gmail.com ** Islamic Azad University Qom Branch m.irandoost92@gmail.com *** Iranian Research Institute of Pholosohy smailalikhani@gmail.com Reception date: 99/7/8 Acceptance date: 99/9/11 consequently, proves the temporality of the universe. In his opposition to the theologians, he has tried to distinguish between the intrinsic occurrence of the universe and its temporal occurrence. He states that, like theologians, he believes that there is only one ancient intrinsic being, that is, God. Since eternal existents by virtue of time (different minds) are, in essence, possible beings and by necessity contingent. There should be no illusion that they are not free of an antecedent cause. To claim, like theologians, that there are eternal existents other than God is incompatible with divine unity. The present study adopted a descriptive analytical method with a focus on Ibn Sina’s original texts. ابن‌سینا برای اثبات فاعلیت ( و یا خالقیت ) خداوند که یکی از پر چالش‌ترین مسائل الهیات و فلسفه است‌، تلاش مضاعفی انجام داده است؛ چه وی در تبیین‌ این مسئله از یک سو با فیلسوفان مشّائی- که خود وی نیز از پیروان همین نحلة فلسفی است- در نزاع واختلاف است و از سوی دیگر، گرفتار مشاجره و نفی و انکار شریعتمداران در مسئله است.‌ این اختلاف به‌اندازه‌ای است که او بحث « حادث و قدیم » عالم که یکی از مبانی اصلی‌ این مسئله است را مسئله‌ای « جدلی الطرفین» نامیده است، بدین معنی که هم می‌‌توان در جهت اثبات و هم در جهت ابطال آن برهان اقامه کرد. در نزاع با مشائیان، وی تلاش کرده است تا ازلی بودن ماده را که ارسطوئیان به آن قائل‌اند، ابطال کند و در نتیجه‌، حدوث عالم را اثبات کند و در تقابل با متکلمان نیز تلاش کرده است تا میان حدوث ذاتی عالم وحدوث زمانی آن تفاوت قائل شود و در ادامه میان قدیم ذاتی و قدیم زمانی فرق قائل شده است و می‌‌گوید، مانیز همچون متکلمان بر‌ این باوریم که در نظام هستی‌، تنها یک موجود قدیم ذاتی وجود دارد وآن هم وجود خداست‌، لیکن بر‌ این باوریم از آنجا که موجودات قدیم زمانی( عقول مفارق) به لحاظ ذات خود‌، موجود ممکن الوجود‌اند، داغ معلولیت بر پیشانی شان حک شده است و هیچ‌گونه توهم و تصور بی نیازی از علت در بارۀ آنها نمی‌‌رود تا کسی ادعا کند که : اعتقاد به موجودات مجرد ازلی غیر از خدا، ناسازگار با توحید پروردگار است‌؛ آنچنانکه متکلمان پنداشته‌اند. این مقاله باروش توصیفی و تحلیلی و با تمرکز بر متون اصلی ابن‌سینا نوشته شده است.

https://jipt.sbu.ac.ir/article_100899_c9671bbeaa59d96ea0560c6c8fbbd810.pdf

دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 20 4 2021 02 19 Analyzing and Criticizing Jesse Prinz's Point of View on Instinctive Nature of Morality تحلیل و نقد دیدگاه جِسی پرینز در رد فطری بودن اخلاقیات 45 66 100900 10.52547/jipt.2021.211117.0 FA بهروز محمدی منفرد استادیار دانشکاه تهران Journal Article 2020 04 28 The present article is aimed to support the instinctive nature of morality. To this end it is necessary to respond to the arguments made by the opponents. Jesse Prinz, a Professor of philosophy, has tried to deny the innateness of moral norms with the help of some arguments. Understanding Prinz's approach is based on an awareness of the way he looks at the truth and nature of the moral norms and their origins. He believes that the psychological phenotype of P is innate when it is achieved by P-specific psychological mechanisms. He also considers moral norms to be influenced by emotions. The present study seeks to defend the innate nature of morality by responding to Prinz’s arguments through a brief explanation of his view on the true nature and the origin of moral norms and the denial of the instinctiveness of such norms and levelling some __________________________ * University of Tehran muhammadimunfared@ut.ac.ir Reception date: 99/2/9 Acceptance date: 99/10/2 criticisms against them. The critique draws on Susan Dwyer and Chandra Srippada views on this issue. The conclusion is that the innate nature of most moral norms is more defendable, although some moral norms are not innate. هدف مقالة حاضر دفاع از فطری بودن غالب گزاره‌‌های اخلاقی است. برای این کار لازم است به ادعا و استدلال‌‌های مخالفان فطری بودن هنجارهای اخلاقی پاسخ گفته شود. جسی پرینز از جمله فیلسوفان اخلاق است که تلاش کرده است با کمک برخی استدلال‌‌ها، فطری بودن هنجارهای اخلاقی را نفی کند. فهم رویکرد پرینز مبتنی بر شناخت نوع نگاه وی بر حقیقت فطرت و هنجار اخلاقی و منشأ آن هنجار است. وی معتقد است فنوشیپ روان‌شناختی p زمانی فطری است که از طریق مکانیسم‌‌های روان‌‌شناختی مختص به p حاصل شود. وی همچنین هنجارهای اخلاقی را تحت تأثیر عواطف و احساسات می‌‌داند، البته نه به این معنا که حقایق اخلاقی عین احساسات و عواطف باشند. در این مقاله ضمن تبیین اجمالی دیدگاه پرینز در مورد حقیقت فطرت و منشأ هنجارهای اخلاقی و نفی فطری بودن چنین هنجارهایی، تلاش می‌‌شود برخی نقدهای وارد بر این رویکرد بیان شود. برای نقد دیدگاه پرینز – به‌‌ویژه- از دیدگاه سوزان دویر و کاندرا سری‌‌پادا استفاده می‌‌شود. در نهایت به این نتیجه می‌‌رسیم که فطری بودن غالب هنجارهای اخلاقی قابل دفاع‌‌تر است، هرچند برخی هنجارهای اخلاقی نیز فطری نیستند.

https://jipt.sbu.ac.ir/article_100900_b62e4f99e432fe0cb706df6df57a3a08.pdf

دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 20 4 2021 02 19 A Comparative Study of Moral Principles in the Qur'an and the Testaments مقایسة اصول اخلاقی مطرح در قرآن و عهدین 67 90 100901 10.52547/jipt.2021.213599.0 FA حیدر اسماعیلی دانشجوی دکتری دانشگاه ازاد خرم اباد علی فتح الهی گروه ادیان و عرفان، واحد خرم آباد الهیار رحمتی استادیار گروه ادیان و عرفان دانشگاه آزاداسلامی خرم آباد Journal Article 2020 12 06 One cannot ignore the importance of morality and its role in human happiness. It is because of its importance and the constructive role it plays in human life that both divine and materialistic schools of philosophy have some sort of moral style and philosophy of morality. The shared aspect of these schools of philosophy is that they consider ethics and the style of moral life as distinct and sometimes different from the spiritual and religious life. In some cases, the difference is so great that it has led to the separation of religion from morality, as is the case with Aristotelian ethics and Greek ethics as represented by western thinkers like _________________________ * Islamic Azad University Khorramabad Brach h_e1718@yahoo.com ** Islamic Azad University Khorramabad Brach ali.Fathollahi@yahoo.com *** Islamic Azad University Khorramabad Brach rahmati.allahyar@yahoo.com Reception date: 99/9/16 Acceptance date: 99/10/1 Kant and Machiavelli. As all divine religions share the same essence and are originated from the same source, and if they vary, the difference is due to the divine law which is subject to temporal and spatial conditions. Moreover, life style is consistent with the divine law and rules of divine religions and there is no morality without religion. These are the reasons why we decided to study the moral principles of the divine religions (Judaism, Christianity and Islam). The outcomes of the study are very interesting as they evidence the closeness and alignment of moral precepts in all divine religions. It is hoped that other scholars would explore other ethical aspects of the Abrahamic religions. The present study adopted a descriptive analytical method using library resources. موضوع اخلاق و اهمیت و نقش آن در سعادت انسان بر کمتر کسی پوشیده و پنهان است به دلیل همین اهمیت و نقش سازندۀ اخلاق است که همة مکاتب فلسفی اعم از مکاتب الهی و مادی نوعی روش و سبک اخلاقی و فلسفۀ اخلاق دارند. وجه مشترک‌ این مکاتب‌ این است که فلسفۀ اخلاق و سبک زندگانی اخلاقی در نظر آنها، متمایز و گاهی متفاوت از زندگانی معنوی و دینی است،‌ این تفاوت در مواردی به حدی است که منجر به جدایی دین از اخلاق شده است، چنانکه در اخلاق ارسطویی وکلاً اخلاق یونانی و اخلاق نزد ماکیاول، کانت و نوع متفکران مغرب زمین مشاهده می‌‌شود. لیکن از آنجا که اولاً: جوهر و ذات ادیان الهی یکی و از یک منبع و آبشخور مایه گرفته است و اگر تفاوتی در آنها دیده می‌‌شود، ناشی از شریعت است که خود تابع شرایط زمانی و مکانی است و ثانیاً: احکام و دستورات اخلاقی و سبک زندگی اخلاقی با قوانین و احکام دینی در ادیان الهی یکی است و اخلاق جدا و مستقل از دین وجود ندارد؛ بر آن شدیم تا اصول اخلاقی مطرح در ادیان الهی(آیین یهود، مسیحیت و اسلام) را بررسی کنیم و در‌ این پژوهش به نکات ارزنده‌ای دست یافتیم که حاکی از قرابت و همسویی فرامین اخلاقی در‌ این ادیان الهی است. امید است دیگر پژوهشگران دربارة زوایای دیگر ابعاد اخلاقی در ادیان ابراهیمی تحقیق کنند. روش به کار رفته در ‌ این مقاله، روش کتابخانه‌ای( یا جمع‌آوری اطلاعات) و بهره بردن از متود توصیفی و تحلیلی است

https://jipt.sbu.ac.ir/article_100901_64df7e69b207a7958103144d59cccfe7.pdf

دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 20 4 2021 02 19 The Function of Religious Experience in Giving Meaning to Life from William James’ Point of View کارکرد تجربة دینی در معنادهی به زندگی از دیدگاه ویلیام جیمز 91 110 100902 10.52547/jipt.2021.213422.0 FA میترا عباس زادگان دانشجوی دانشگاه پیام نور تهران امیر عباس علیزمانی دانشیار گروه فلسفه دین دانشگاه تهران جلال پیکانی دانشیار گروه فلسفه دانشگاه پیام نور Journal Article 2020 11 15 The purpose of this study is to investigate the function of religious experience in making sense of life from William James’ point of view along with the description and analysis of the critiques. He considers the religious experience as a necessary and sufficient condition for discovering meaning. He considers religion as something individual. With the evidence he provides for the subjectivity of emotions and the privacy of the mental life, we find out that James' views correspond with the new science and the specificity of religious experience and its meaning. Also, James' empirical explanations are uncertain and he does not see the need _________________________ * University of Tehran amir_alizamani@ut.ac.ir ** Payame Noor University mytraabbas@yahoo.com ** Payame Noor University jpaykani@yahoo.com Reception date: 99/8/25 Acceptance date: 99/11/15 to prove it rationally. Empirical explanations such as search for meaning by all human beings and the falsification of meaning and the reduction of meaning to purpose indicate that the search for meaning is the most fundamental driving force in life and the reason for man’s religious sense. James looks more at the sense of meaning than the meaning itself. James' view of religious experience and meaning is influenced by pragmatic thinking about utility. هدف از‌این مقاله بررسی کارکرد تجربة دینی در معنادهی به زندگی از دیدگاه ویلیام جیمز به همراه توصیف و تحلیل نقدهای طرح شده است. وی باگوهر انگاری تجربة دینی آن را شرط لازم و کافی کشف معنا می‌داند. او دین را امری فردی و احساسی می‌داند که با شواهد ذهنی بودن احساسات و خصوصی بودن امر ذهنی، به مطابقت نظر جیمز با علم جدید و اختصاصی شدن تجربة دینی و معنادهی آن پی می‌بریم. همچنین تبیین‌های تجربی جیمز فاقد قطعیت است و ضرورتی در اثبات عقلی آن نمی‌بیند. شواهدی همچون تلاش برای جستجوی معنا توسط همة انسان‌ها و جعل معنا و تقلیل معناداری به هدفمندی نشان می‌دهد که جستجوی معنا اساسی ترین نیروی محرکه در زندگی و وجود حس دینی در همة افراد است. نگاه جیمز بیشتر در احساس معنا است تا خود معنا. دیدگاه جیمز به تجربة دینی و معنا تحت تأثیر تفکرات پراگماتیستی ناظر به سودمندی است.

https://jipt.sbu.ac.ir/article_100902_07ba3a40cc9d4ff53b69a962ab09a761.pdf

دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 20 4 2021 02 19 The Historical and Philosophical Significance of Avicenna's Dānešnāmeh-ye ʿAlāyī and its position in the Contemporary Avicenna Scholarship اهمیت تاریخی و فلسفی دانشنامة علایی و بی‌جایگاهی آن در ابن‌سیناپژوهی معاصر با نگاهی به واپسین چاپ آن 111 132 100903 10.52547/jipt.2021.213073.0 FA حنیف امین بیدختی دانشگاه لودویگ ماکسیملیان مونیخ Journal Article 2020 10 15 I examine the philosophical and historical merits of Avicenna’s Dānešnāmeh-ye ʿAlāyī. With this aim, I briefly discuss the structural characteristics of the Dānešnāmeh and situate it within Avicenna’s oeuvre in respect to his other summae. I argue that in the Dānešnāmeh Avicenna takes serious steps towards the ideal order and pedagogical sequence of the philosophical sciences, the foundation of which he has laid in the Kitāb al-Šifāʾ. For supporting this claim, I concentrate on Dānešnāmeh’s expositions of the two doctrines of the categories and body and show how the development of Avicenna’s views on them reaches its climax in the Dānešnāmeh. Arguing for the significance _________________________ * Ludwig-Maximilians-Universität München, Μunich School of Ancient Philosophy (MUSAΦ) Hanif.Aminbeidokhti@campus.lmu.de Reception date: 99/7/24 Acceptance date: 99/11/6 of Dānešnāmeh as a comprehensive summa and its constructive role in the post-Avicennan tradition, I will draw attention to its neglect and marginalization by contemporary scholarship, and suggest reasons for this regrettable underestimation. I provide an overview of the editorial genealogy of the Dānešnāmeh, and then relying on the previous discussions, reason that Mawlā’s earnest edition of it is informed by a major structural error which has entirely ruined one of its most significant philosophical innovations, and is consequently unusable for research purposes. I conclude my piece by suggesting that the Dānešnāmeh still stands in need of a new critical edition based on sounder editing techniques, and informed by consideration of a wider range of manuscripts. If we are to gain a more comprehensive picture of the development of Avicenna’s philosophy, I urge the scholarly community to pay this work the careful attention that it deserves. اهمیت فلسفی و تاریخی دانشنامة علایی به طرز خرسندکننده‌ای روشن نشده است. در این نوشته می‌کوشم که از برخی ویژگی‌های فلسفی، ساختاری و تاریخی دانشنامه و جایگاه آن در میان نوشته‌های ابن‌سینا سخن بگویم. این پرسش را مطرح خواهم کرد که چرا دانشنامه از نظر درونمایة فلسفی هم نوشته‌ای مهم است. در این راستا، ناگزیر به جایگاه تاریخی دانشنامه اشاره خواهم کرد و خاطر نشان می‌کنم که می‌توان از آن به عنوان سنجه‌ای برای شناخت گسترش‌اندیشه‌های او استفاده کرد. همچنین با پرداختن به اهمیت آموزشی دانشنامه به عنوان نوشتاری جامع در فلسفة سینوی، بر ابن‌سینا پژوهان به دلیل کم‌توجهی به این نوشتار ارجمند خرده می‌گیرم. خواهم گفت که این کم توجهی در واپسین چاپ دانشنامة علایی بازتاب یافته است. چرا که چاپ تازة دانشنامة از سوی انتشارات مولی مشوب به خطایی نابخشودنی است. بغرنجی این خطا را با تکیه بر دیدگاه ابن‌سینا پیرامون نظریة دانش و آموزش (تعلیم) مستدل می‌کنم. این خطا را شاهدی می‌گیرم بر اینکه دانشنامه چنان که باید مورد پژوهش و مطالعه قرار نگرفته است و جایی در ابن‌سیناپژوهی معاصر نداشته است. نشان خواهم داد که ویراست تازه اثری‌ است ناکام، که از نظر فلسفی مهم‌ترین نوآوری تعلیمی و ساختاری ابن‌سینا را ضایع کرده است. ادعا می‌کنم که دانشنامه همچنان نیازمند است به ویراستی انتقادی، با بهره‌گیری از دانش نسخه‌شناسی و بر اساس نسخه‌های بیشتر

https://jipt.sbu.ac.ir/article_100903_53951cb5bf67b41bcf0cc0efa46497ce.pdf

دانشگاه شهید بهشتی آینه معرفت 2251-8010 20 4 2021 02 19 A New Reading of the Basis of Practical Intellect Propositions in Shahid Sadr’s Thought Tradition بازخوانی پایة گزاره‌های عقل عملی در اندیشة شهیدصدر 133 156 100904 10.52547/jipt.2021.212774.0 FA محمدعلی اسماعیلی دانشجوی دکتری جامعه المصطفی مهری چنگی آشتیانی استادیار دانشکده فنی شریعتی Journal Article 2020 09 19 The necessity of moving from derived propositions to basic ones and distinguishing them in the two fields of theoretical and practical intellect has been the subject of study since antiquity. Shahid Seyyed Mohammad Baqer Sadr (1934-1980), using the theological tradition and principles of his predecessors, made an appraisal of the different aspects of practical intellect which led to various innovations in the field, one of which, as the focus of the present study, is the basis of practical intellect propositions. Using a descriptive-analytic method, the present study demonstrates that Shahid Sadr does not approve of turning back from practical intellect propositions to the two propositions of "good nature of justice" and "ugliness of oppression". He believes that these two propositions are analytical and attributable to _______________________ * Mustafa International University mali.esm91@yahoo.com ** Shariaty Technical College mehrichangi@yahoo.com Reception date: 99/6/29 Acceptance date: 99/11/20 the issue of the right and authority of the master. Relying on the truth value of practical intellect propositions, Shahid Sadr considers their basis to be "the right of obedience" and considers it as the basis of the inherent devotion of the true master, including all possible ethical duties. This theory has some shortcomings that are being addressed in the present study. The innovation of the present study, on the one hand, is the inference and interpretation made of Shahid Sadr's point of view, and on the other hand, is the evaluation and explanation of its strengths and weaknesses. ضرورت بازگشت گزاره‌های مستنتج به گزاره‌های پایه و تشخیص آنها در دو حوزة عقل نظری و عملی از گذشتة دور کانون بررسی قرار دارد. در این میان شهیدسیدمحمدباقر صدر (1313-1359) به ارزیابی زوایای گوناگون عقل عملی پرداخته و نوآوری‌های فراوانی در این حوزه ارائه نموده که بازشناسی پایة گزاره‌های عقل عملی یکی از آنهاست که جستار حاضر با روش توصیفی تحلیلی بدان می‌پردازد. از رهگذر این جستار مشخص می‌شود که به باور شهیدصدر بازگشت گزاره‌های عقل عملی به «حسن عدل» و «قبح ظلم» صحیح نیست و اینها خود تحلیلی‌اند و به مسئلة حق و مولویت مولا باز می‌گردند. شهیدصدر با تکیه بر واقعی‌انگاری گزاره‌های عقل عملی، پایة آنها را «حق الطاعه» می‌داند. این نظریه از سلسله نارسایی‌هایی رنج می‌برد که شاخص‌ترین آنها ادعای «جریان‌ناپذیری قواعد باب تزاحم در حسن و قبح» و «نقد تفسیر حسن و قبح به استحقاق مدح و ذم و تفسیرش به ضرورت اخلاقی» است، چنانکه از دیگرسو، تحلیلی‌انگاری حسن عدل و قبح ظلم از خلط میان شرط صدق موضوع با نحوة حمل محمول بر موضوع سرچشمه گرفته و پایه‌انگاری مولویت مولا برای گزاره‌های عقل عملی نیز از سلسله ناسازگاری‌های درونی و مخالفت با وجدان رنج می‌برد.

https://jipt.sbu.ac.ir/article_100904_d058ac6f20336dd38cac0f19e3f0de67.pdf