The Role of Attention in the Realization of Sensory Perception from the Perspective of Mulla Sadra's Transcendental Wisdom

Document Type : Scientific-research

Author

Associate Professor, Department of Theology, Payam Noor University, Tehran, Iran (corresponding author)

Abstract

The present article, adopting a comparative descriptive-analytical method, deals with the role of "attention" in sensory perception from Molla Sadra's point of view. Mulla Sadra has presented various interpretations of sensory perception. In all these interpretations, the role of attention as a fundamental characteristic of the soul is undeniable. This role expresses the active feature of the soul in sensory perception and other processes, which is based on Mulla Sadra’s specific principles underlying his view of the soul and its divine nature. Mulla Sadra's theory of attention can be explained using two bases: a) the theory of multiplicity of powers of the soul and b) the theory of the unity of powers and belief in the levels of the soul. According to the perspective of the powers of the soul which is closer to the peripatetic views, attention acts as a kind of limiting filter and a bottleneck in the process of perception and abstraction, which prevents a lot of data from moving across the stages. Based on the levels of the soul, and the specific principles of Sadra's wisdom, the soul uses the source of attention for its specific actions according to its power. In this explanation, attention is like a source of light that reflects on things sometimes involuntarily and sometimes voluntarily through the will of the soul to make them clear and presentable to the soul. The model of attention presented by Mulla Sadra has similarities with and differences from the latest models proposed by psychologists. The main advantage of this model is that it highlights attention in all in- human processes.

Keywords


آشتیانی، سید جلال الدین، شرح بر زاد المسافر، چ3 ، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1381.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، الاشارات و التنبیهات، ج3، قم، نشر البلاغه، 1375.
اتکینسون، ریتا آل؛ و دیگران، زمینة روان شناسی هیلگارد، ترجمة محمدنقی براهنی و ...، تهران، رشد، 1385.
بونژه ماریو، آردیلا، روبن، فلسفة روان شناسی و نقد آن، ترجمة محمدجواد زارعان و همکاران، چ8، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1395.
دیرباز، عسکر و حسام الدین مؤمنی شهرکی، "تبیین و تحلیل ماهیت ادراک حسی در نگاه صدرالمتألهین"، مجلة ذهن، شمارة ٨ ، ص110- 85، پاییز1399.
زارع، حسین، علی اکبر شریفی، روان شناسی شناختی، تهران، پیام نور، 1395.
سبزواری، ملاهادی، شرح المنظومه،ج 5 ، تهران، نشر ناب، 1369.
سولسو، رابرت، روان شناسی شناختی، ترجمة فرهاد ماهر، تهران، رشد، 1381.
شریعتی، فهیمه، "توجه غیر ذاتی نفس ملاک جامع و مانع امر ذهنی"، نشریة حکمت معاصر، سال نهم، ش اول، ص28- 9، بهار و تابستان 1397.
عبودیت، عبدالرسول، درآمدی به نظام حکمت صدرایی، انسان‌شناسی، ج3، تهران، سمت، 1395.
ملاصدرا، محمدبن ابراهیم، المبدأ و المعاد، تهران، انجمن حکمت و فلسفه‌ایران، 1354.
ملاصدرا، محمدبن ابراهیم، مفاتیح الغیب، تهران، مؤسسه تحقیقات فرهنگی، 1363.
ملاصدرا، محمدبن ابراهیم، المظاهر الالهیه فی اسرار العلوم الکمالیه، تهران، بنیاد حکمت صدرا، 1387.
ملاصدرا، محمدبن ابراهیم، الحکمـة المتعالیـة فی الاسفار العقلیـة الاربعـة، بیروت، داراحیاء التراث، 1981.
ملاصدرا، محمدبن ابراهیم، الحاشیه علی الهیات الشفاء، قم، بیدار، بی‌تا.
ملاصدرا، محمدبن ابراهیم، الشواهد الربوبیـة فی المناهج السلوکیـة، مشهد، المرکز الجامعی للنشر، 1360.
ملاصدرا، محمدبن ابراهیم، زاد المسافر، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1381.
ملاصدرا، محمدبن ابراهیم، العرشیـة، تهران، مولی، 1361.
مومنی، ناصر، "واکاوی دیدگاه های صدرایی پیرامون فرایند ادراک حسی"، مجلة متافیزیک، سال چهل و هشتم، دورة جدید، سال چهارم، شمارة 13 ، ص29-15، بهار و تابستان 1391 .
 Broadbent D. E, Perception and Communication, New York, Pergamon Press, 1966.
Broadbent D. E, “A Mechanical Model for Human Attention and Immediate Memory”, Psychological Review Vol. 64, No. 3, 1957.
Deutsch J. A. & Deutsch D, “Attention: Some Theoretical Considerations”. In: Psychological Review. Band 70, Nr. 1, Januar, 1963.
Deutsch J. A. & Deutsch D, “Comments on “Selective Attention: Perception or Response?” Reply, Quarterly Journal of Experimental Psychology, 1967.
Kahneman Daniel, Attention and Effort, Englewood Cliffs, New Jersey, 1973.
Bruya, B., & Tang, Y.-Y, Is Attention Really Effort? Revisiting Daniel Kahneman’s Influential 1973 book Attention and Effort. Frontiers in Psychology, 9, Article 1133, 2018.
Styles Elizabeth A, The Psychology of Attention, New York,  Psychology Press, 2006.
Treisman, A. M, “Selective attention in man”. British Medical Bulletin, 20, 12-16, 1964.
Treisman, A. M, “Strategies And Models of Selective Attention”, Psychological Review 1969, Vol. 76, No. 3, 282-299, 1969.
Wickens, C. D, “Multiple Resources and Performance Prediction”, Theoretical Issues in Ergonomics Science January 3(2):159-177, 2002.
Wickens, C. D, “Multiple Resources and Mental Workload”, The Journal of the Human Factors and Ergonomics Society, Volume: 50, 2008.