آینه معرفت

آینه معرفت

چیستی و چگونگی ارزیابی تحصیلی براساس مبانی فلسفۀ اسلامی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده
گروه معارف، دانشکده الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده
در این نوشتار سعی می‌شود، براساس مبانی فلسفۀ اسلامی، ارزیابی تحصیلی تعریف و برای این تعریف روشی معین ارائه شود. این مسئله به روش تحلیلی ـ اسنادی مبتنی بر نظریه‌ای برآمده از فلسفۀ اسلامی در حوزۀ یادگیری بررسی میشود. این بررسی نشان می‌دهد که براساس چیستی ارزیابی می‌بایست فرایندی مبتنی بر مبانی فلسفی طراحی شود که باعث شکل‌گیری شناختی درجه‌دوم به فرایند یادگیری می‌شود. ازآنجاکه طبق مبانی فلسفۀ اسلامی نقطۀ ثقل در یادگیری ایجاد اتحاد وجودی بین یادگیرنده و محتوای یادگیری است، در این طراحی میبایست سنجه‌هایی براساس نحوۀ شکل‌گیری اتحاد وجودیِ لازم در نظر گرفته شوند. همچنین، طبق مبانی فلسفۀ اسلامی، مناسب‌ترین هدف برای یادگیری تغییر رفتار نسبتاً پایدار است. ازاین‌رو، باید براساس نحوۀ ایجاد کردن تغییر نسبتاً پایدار در فلسفۀ اسلامی، کیفیت تحقق این هدف نیز ارزیابی شود. در این خصوص، لازم است نحوۀ احصا و سنجش این امور بررسی شود و، براساس آن، طریقۀ اجرای ارزیابیِ تحصیلی ارائه شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Essence and Methodology of Educational Evaluation Based on the Foundations of Islamic Philosophy

نویسنده English

Ahmad Valiee
Department of Islamic Studies, Faculty of Theology and Religions, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده English

This article attempts to define educational evaluation based on the foundations of Islamic philosophy and to present a specific methodology for this definition. The issue is examined using an analytical-documentary method based on a theory derived from Islamic philosophy in the field of learning. This investigation shows that, according to the essence of evaluation, a process based on philosophical foundations must be designed that leads to the formation of second-order cognition regarding the learning process. Since, according to the principles of Islamic philosophy, the fulcrum of learning is the creation of an existential union (ittiḥād-i wujūdī) between the learner and the learning content, this design must consider criteria based on the manner in which this necessary existential union is formed. Furthermore, according to Islamic philosophical foundations, the most appropriate goal for learning is a relatively stable behavioral change. Therefore, the quality of achieving this goal must also be evaluated based on how a relatively stable change is generated in Islamic philosophy. In this regard, it is necessary to examine how these matters are enumerated and measured, and based on this, a method for conducting educational evaluation is presented.

کلیدواژه‌ها English

Educational evaluation
Islamic philosophy
learning objectives
existential union
ابن‌سینا، حسین بن عبداللّه (1۴00). رسائل. قم: بیدار.
جویس، بروس، ویل، مارشا و کالهون، امیلی (۱۳۸۴). الگوی یادگیری، ترجمه محمود مهرمحمدی. تهران: سمت.
سبزواری، هادی (۱۳۶۰). شرح المنظومه، تصحیح و تعلیق حسن حسن‌زاده آملی. تهران: ناب.
سهروردی، شهاب‌الدین (1388). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.
صدرالدین شیرازی، محمد ابن ابراهیم (13۶3). المشاعر، تصحیح هانری کربن. تهران: کتابخانه طهوری.
صدرالدین شیرازی، محمد ابن ابراهیم (137۵). مجموعه رسائل فلسفی صدرا. تهران: حمکت.
صدرالدین شیرازی، محمد ابن ابراهیم (1399). المبدأ و المعاد، به تصحیح جلال‌الدین آشتیانی. قم: بوستان کتاب.
صدرالدین شیرازی، محمد ابن ابراهیم (1981). الحکمة المتعالیه فی‌اسفار الاربعة العقلیه. بیروت: دارالاحیاء التراث.
طباطبایی، محمدحسین (1388). نهایة الحکمه. قم: مؤسسه امام خمینی(ره).
عابدی شاهرودی، علی (139۵). قانون اخلاق. قم: طه.
مصباح یزدی، محمدتقی (1393). شرح جلد هشتم الاسفار الاربعة. قم: مؤسسه امام خمینی(ره).
ملکی، حسن (1393). برنامهریزی درسی. تهران: مدرسه.
واسطی، عبدالحمید (1389). راهنمای تحقیق. مشهد: مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.
ولیی، احمد (۱۴۰۲). بررسی مقوله یادگیری بر پایه فلسفه صدرایی. اسلام و دنیای معاصر، ۱(1)، ۶۰-۷۱.
ولیی، احمد (1۴03). ماهیت‌شناسی عناصر و ابزار یادگیری و چگونگی استخدام آن‌ها براساس مبانی هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی حکمت متعالیه. آینه معرفت، ۲۴(3)، ۱۱۵-۱۳۴.
ولیی، احمد (1۴0۴). بازخوانی روش تفکر سقراطی براساس مبانی حکمت صدرایی. نسیم خرد، ۱۱(1)،  ۱۶۷-۱۸۲.
یزدان‌پناه، یداللّه (1397). مبانی و اصول عرفان نظری. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).