آینه معرفت

آینه معرفت

تطور تببین عقل‌گرایان مدرسه کلامی حله از تعریف امامت به ریاست عامه

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 شیعه‌شناسی/ دانشکده مطالعات اسلامی/ دانشگاه ادیان و مذاهب/ قم/ ایران
2 شیعه‌شناسی، مطالعات اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
3 شیعه‌شناسی، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
چکیده
امامت در آثار به جای مانده از دو جریان عقل‌گرای مدرسه کلامی حله -عقل‌گرایی متمایل به اعتزال و عقل‌گرایی متمایل به فلسفه- به «ریاست عامه» معرفی شد. تبیین‌های متفاوتی از این تعریف مسلط در دو دوره مذکور عقل‌گرایی ارائه شد. این نوشته با روش توصیفی-تحلیلی در صدد جواب به این سوال است: عناصر این تعریف مسلط چگونه در آثار کلامی جریان عقل‌گرای مدرسه کلامی حله تبیین شده‌اند؟ نتایج به دست آمده نشان می‌دهد تعریف امامت به ریاست عامه از معتزلیان متاخر به مدرسه کلامی حله راه یافته، با اعمال تغییراتی به عنوان تعریف حقیقی امامت -حقیقت متشرعه- معرفی شده، و با راه‌یابی و به کارگیری اصطلاحات فلسفی به علم کلام در دوره دوم عقل‌گرایی در این مدرسه، تبیینی متفاوت از آن ارائه شد. حقیقت دانستن تعریف امامت به ریاست عامه ضمن تقلیل جایگاه امامت، با برخی باورهای امامیه در خصوص جایگاه امام سر ناسازگاری دارد. چنانکه از مقوله اضافه دانستن امامت، منجر به تناقضی فلسفی می‌شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Evolution of the Rationalists’ Exposition in the Ḥillah Theological School Regarding the Definition of Imamate as "General Leadership" (al-Ri’āsat al-‘Āmmah)

نویسندگان English

Ayad Sari 1
MohammadHasan Nadem 2
MohammadAli Movvahedi 3
1 Shia Studies/Faculty of Islamic Studies/University of Religions and Denominations/Qom/Iran
2 Shi'a Studies, Islamic Studies, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
3 Shi'a Studies, Faculty of Islamic Studies, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
چکیده English

In the surviving works of the two rationalist currents of the Ḥilla theological school — rationalism inclined toward Muʿtazilism and rationalism inclined toward philosophy — imāmate was defined as "general leadership" (riʾāsa ʿāmma). Different explications of this dominant definition were offered in these two periods of rationalism. Employing a descriptive-analytical method, this study asks: How were the elements of this dominant definition explicated in the theological works of the rationalist current of the Ḥilla school? Findings show that the definition of imāmate as general leadership entered the Ḥilla theological school from the later Muʿtazilites, was introduced with modifications as the real definition of imāmate (ḥaqīqat al-mutasharriʿa), and with the introduction of philosophical terminology into kalām during the second period of rationalism, received a different explication. Regarding imāmate as a real definition, while diminishing its station, it is incompatible with certain Imāmī beliefs concerning the Imam's station. Likewise, construing imāmate as a category of relation (iḍāfa) leads to a philosophical contradiction.Keywords: Ḥillah School, Imamate, General Leadership (al-Riyāsat al-'Āmmah), Mu'tazilah, Philosophy.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Ḥilla school
imāmate
general leadership (riʾāsa ʿāmma)
Muʿtazilism
philosophy

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 27 مهر 1405