بررسی و ارزیابی مبادی حکمت عملی در فارابی و ابن‌سینا

محمد ذبیحی

دوره 22، شماره 4 ، اسفند 1401، ، صفحه 1-24

https://doi.org/10.48308/jipt.2023.103398

چکیده
  فارابی و ابن‌سینا در شمار برجسته‌ترین و نام‌ آشناترین فیلسوفان مشایی در عرصة مباحث فلسفی و عقلی‌اند، بنیان‌های فکری نظام فلسفی مشائی در جهان اسلام براساس مبانی عقلی و اندیشه‌های فلسفی این دو فیلسوف بزرگ بنا نهاده شده است، نوع نگرش دو فیلسوف به حکمت عملی زمینه‌ساز پرسش‌ها و تردیدهایی در این‌باره شده است، تا آنجا که برخی چنین ...  بیشتر

جستاری دربارة قوة واهمه از نظر ابن‌سینا

غلامحسین عمادزاده

دوره 21، شماره 4 ، اسفند 1400، ، صفحه 23-40

https://doi.org/10.52547/jipt.2022.224709.1193

چکیده
  ابن‌سینا موضوع نفس و مباحث آن را سرلوحة پیگیری‌های فلسفی خود قرار داده و تبیین‌های فلسفی او در ‌این مباحث به شیوه‌ای است که متفکران پس از او نتوانند بدون توجه به نظریات وی مسائل و مباحث نفس را بررسی کنند. یکی از موضوع‌های که در‌ این میدان به تفصیل به آن پرداخته قوای باطنی نفس است. یکی از قوای باطنی قوة واهمه است که وی از پیشتازان ...  بیشتر

اهمیت تاریخی و فلسفی دانشنامة علایی و بی‌جایگاهی آن در ابن‌سیناپژوهی معاصر با نگاهی به واپسین چاپ آن

حنیف امین بیدختی

دوره 20، شماره 4 ، اسفند 1399، ، صفحه 111-132

https://doi.org/10.52547/jipt.2021.213073.0

چکیده
  اهمیت فلسفی و تاریخی دانشنامة علایی به طرز خرسندکننده‌ای روشن نشده است. در این نوشته می‌کوشم که از برخی ویژگی‌های فلسفی، ساختاری و تاریخی دانشنامه و جایگاه آن در میان نوشته‌های ابن‌سینا سخن بگویم. این پرسش را مطرح خواهم کرد که چرا دانشنامه از نظر درونمایة فلسفی هم نوشته‌ای مهم است. در این راستا، ناگزیر به جایگاه تاریخی دانشنامه ...  بیشتر

تمایز وجود و ماهیت نزد ابن‌سینا: ذهنی یا خارجی

مصطفی زالی

دوره 18، شماره 3 ، مهر 1397، ، صفحه 29-50

چکیده
  از مشهورترین و مهم‌ترین آموزه‌های متافیزیک سینوی، طرح تمایز میان وجود و ماهیت است: تمایزی سرنوشت‌ساز و مناقشه‌برانگیز؛ از یک سو این تمایز، راه را برای طرح برخی نو‌آوری‌های فلسفی می‌گشاید و از سوی دیگر، موجبِ انتقادات جدی به فلسفه ابن‌سینا می‌شود. اما پرسشی جدی که میان مفسران ابن‌سینا تا به امروز مورد مناقشه بوده، آن است که آیا ...  بیشتر

بررسی تعارض سینوی در مسئله اتحاد عاقل و معقول

مجید احسن؛ میلاد نوری یالقوزآغاجی

دوره 18، شماره 2 ، تیر 1397، ، صفحه 29-42

چکیده
  مسئلۀ معرفت به اشیاء عالم یکی از بحث­انگیزترین مباحث تاریخ فلسفه است. در­این­میان، بحث از معرفت، بدون باور به ارتباط قوای شناختی با موضوعات شناخت ممکن نیست؛ و یکی از اقسام شناخت، شناخت عقلی بوده است که مستلزم توجه به رابطه عاقل و معقول است. یکی از کسانی که در این­باب به تفصیل سخن گفته، ابن­سینا است، که گاهی به­صراحت و اشارت ...  بیشتر

از منطق 9 بخشی به منطق 10 بخشی: بررسی سیر تطور آثار منطقی ابن سینا

سید احمد حسینی؛ اکبر فایدئی

دوره 15، شماره 4 ، دی 1394، ، صفحه 129-148

چکیده
  از ابن سینا آثار منطقی متعددی به جا مانده است. با مطالعه دقیق و تحلیل این اثار، یک تحول و تطور در محتوا و ترتیب مباحث منطقی شیخ مشاهده می گردد. با کمک گرفتن از آثاری که تاریخ نگارش مشخصی دارند می توان چگونگی سیر این تحول و مشخصات هر مرحله از تطور آن را تعیین کرد. بر این اساس و با ارائه ملاک هایی می توان این تحول محتوایی را به سه دوره متفاوت ...  بیشتر

"حرکت مکانی" از نظر ابن‌سینا و ابوالبرکات بغدادی

عبدالرسول عمادی

دوره 14، شماره 4 ، دی 1393

چکیده
  حرکت مکانی به تأکید ابن‌سینا و ابوالبرکات بغدادی از اقدم انواع حرکات است. ابن‌سینا حرکت مکانی را تنها حرکت بر خط راست می‌‌داند و حرکت وضعی را حرکت مکانی نمی‌‌داند، زیرا از نظر او حرکت مکانی حرکتی است که در آن متحرک از مکان خود به طور کامل خارج می‌‌گردد و در حرکت وضعی تنها موقعیت اجزای جسم نسبت به اجزای مکان تغییر می‌‌کند و در مجموع ...  بیشتر

نظریة ابداعی ابن‌سینا در علیت و ریشه‌های قرآنی آن

سیدرضا(زهیر) حسینی لواسانی؛ رضا اکبریان

دوره 14، شماره 3 ، مهر 1393

چکیده
  بحث علیت از مباحث مهم فلسفی است که فیلسوفان اسلامی‌‌تلاش وافری در جهت اصلاح و سامان‌دهی آن مطابق با آموزه‌های دینی انجام دادند. ابن‌سینا با استفاده از مفهوم دینی خلقت که مطابق آن وجود پس از عدم مطرح می‌‌شود، از بحث قوه و فعل ارسطو به بحث وجود و ماهیت گذر کرده و بر‌این اساس بسیاری از مباحث مربوط به علیت را از نو بازسازی می‌‌کند ...  بیشتر

رمزگشایی از جایگاه مسئلة اتحاد عاقل به معقول در فلسفة ابن‌سینا

شمس‌اله سراج؛ فرنوش بابادی

دوره 14، شماره 3 ، مهر 1393

چکیده
  ابن‌سینا در مواضع مختلف آثار خود از نظریة اتحاد سخن به میان می‌آورد اما اعتقاد و دیدگاه او به وضوح و روشنی مشخص نیست چرا که گاهی مسئلة اتحاد را می‌پذیرد و گاهی بر رد آن استدلال می‌آورد. لذا از یک سوی اشتهار شیخ به عنوان منکر قطعی و مسلم نظریة اتحاد عاقل و معقول و از سوی دیگر بررسی قول به استبصار و عدول شیخ از نظر اولیة خود و پذیرش اتحاد، ...  بیشتر